فاعليّت بدون دخالت قابليّت « 1 » .
وَ إِنِّي لَغَفَّارٌ
عطف بر « كلوا » است ، به اين گونه كه آن را در جملهاى قرار مىدهيم كه مقول قول مقدّر باشد ، يا عطف بر
« قَدْ أَنْجَيْناكُمْ »
يا عطف بر يكى از جملههاى سابق و اجزاى آن يعنى « قلنا قد أنجيناكم » و « قلنا إنّى لغفّار »
لِمَنْ تابَ
من بخشايندهام به كسى كه به دست جانشينان ما توبه نموده و از نفس و خواستههاى آن انزجار داشته باشد .
وَ آمَنَ
و با بيعت عام نبوى كه همان اسلام است ايمان بياورد .
وَ عَمِلَ صالِحاً
و عمل صالح انجام دهد يعنى عملى كه موافق امر مولايى است كه با دست او بيعت عامّ انجام داده است .
ثُمَّ اهْتَدى
و سپس به سوى ولايت ولىّ امرش هدايت يابد و به بيعت خاصّ ولوى نايل گردد .
پس معناى آيه اين است كه من بخشنده هستم نسبت به كسى كه با توبهى خاصّ ولوى به دست ولىّ امرش توبه كند ، به اين گونه كه از توقّف تنها بر ظاهر احكام قالبى منزجر بوده ، باطن
هامش
( 1 ) به قول حافظ :طبيب عشق مسيحا دم است و مشفق ليك * چو درد در تو نبيند كه را دوا بكند