بيان آن كما اين كه اسباب و لوازم آن را نيز براى بندگان آفريده است ، چون هر چه را كه انسان در معاش و رسيدن به خيرات ، خوبيها و منافعش محتاج است مهيّا نموده و در خلقت انسان ذكر كرد .
از سوى ديگر راه ميانه كه به دور از هر گونه افراط و تفريط باشد ، بدين منوال است كه اسباب رسيدن انسان به خيرات اوّلى ذاتى و خيرات ثانوى به مقدار حاجت موجود مىباشد و سير و سلوك به سوى خيرات اوّلى ذاتى و خيرات ثانوى به قدر نياز ( متناسب با حال اختيار و امكانات ) محقّق بوده و پيمودن راه به سوى خيرات مشكل نبود . . . لذا فرمود : راه ميانه و اعتدال اختصاصى به انسان ندارد بلكه بر خداست كه براى هر چيزى راه ميانه و اعتدال را برگزيند .
وَ مِنْها جائِرٌ
بعضى از راهها از اعتدال برگشته و به سوى ديگر مايل است ، يا مقصود اين است كه آفرينش و خلقت شما و تمامى آنچه كه نياز داريد مبتنى بر تأمين خيرات بدنى و كمالات دنيوى تكوينى غير اختيارى شماست .
و امّا براى خيرات روحى و كمالات انسانى اختيارى شما بر خداست كه راه ميانه را برايتان پيش آورد ، بدين گونه كه به شما دانش و معرفت عطا نموده و پيامبرانى بفرستد ، كتابهاى آسمانى نازل كند و علاوه بر اينها جميع آنچه را كه در تحصيل اين امور نياز داريد آماده سازد . پس اگر حيف و ميل يا نقص و ستمى واقع شود از جانب خودتان است و