امّتهاى پيشين فرستاديم چنان كه تو را براى اين امّت فرستاديم ،
فَزَيَّنَ لَهُمُ الشَّيْطانُ أَعْمالَهُمْ
شيطان اعمال آنان را برايشان زينت داد همانطورىكه براى اينها چنين كرد ، پس بر كار اينها محزون و اندوهناك مباش زيرا اين كار چيز جديدى كه در زمان تو حادث شده باشد نيست .
فَهُوَ وَلِيُّهُمُ الْيَوْمَ
پس شيطان امروز ولى امّتهاى پيشين در آتش است ، يا اين كه شيطان امروز ولى بعضى از امّت تو است كه كارهاى بد را براى آنها زينت مىدهد ، چنان كه پيش از اين ولى امّتهاى پيشين بود ،
وَ لَهُمْ عَذابٌ أَلِيمٌ
عذابى دردناك براى امّتهاى پيشين يا براى امّت تو است ، به هر تقدير اين جمله براى تهديد امّت پيغمبر است .
وَ ما أَنْزَلْنا عَلَيْكَ الْكِتابَ إِلَّا لِتُبَيِّنَ لَهُمُ الَّذِي اخْتَلَفُوا فِيهِ
حال كه دانستى كه غايت نبوّت دلالت و راهنمايى بر ولايت است ، و اگر ولايت نباشد نبوّت بدون هدف و غايت مىگردد ، و نيز دانستى كه ولايت چيز مهم و بزرگى است كه در آن اختلاف كردهاند ، و آن نبأ عظيمى است كه مردم دربارهى آن اختلاف دارند حتما خواهى دانست كه معناى آيه اين است كه براى آنان ولايت را بيان كنى يعنى مقصود از
« الَّذِي اخْتَلَفُوا فِيهِ »
همان ولايت است ،
وَ هُدىً وَ رَحْمَةً
عطف بر فعلى است كه به تأويل مصدر رفته باشد
لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ
هدايت و رحمت است بر قومى كه اذعان به خدا و آخرت دارند يا با ايمان عام و بيعت نبوى ايمان مىآورند ، و اطلاق تبين در
لِتُبَيِّنَ
براى اين است كه تبين عمومى و براى همه است تا هر كسى كه هلاك مىشود از روى بيّنه و دليل باشد ، و تقييد هدايت و رحمت بر گروه مؤمنين براى اين است كه آن دو مختصّ كسان است كه