را پناه داده و محترم و عزيز داشتند و همان طورى كه براى جعفر و همراهانش رخ داد و نجاشى با عزّت و احترام آنان را پناه داد كه اينها در صورت ظاهر واقع شده و براى همه ملموس و محسوس مىباشد .
اين معناى در باطن براى هر كسى كه از دار نفس امّاره هجرت نموده و به سراى سينه پناه مىبرد ، جايگاهى كه در آنجا از كشمكشهاى هواهاى نفسانى ، حسادت حسادت پيشهها و آزار اذيّتكنندهها خبرى نيست كه اين اجر و پاداش دنيوى است كه از حضرت حقّ عايد و و اصل مىشود .
وَ لَأَجْرُ الْآخِرَةِ أَكْبَرُ
و اجر آخرت ( كه لقاى رحمن و جنت رضوان مىباشد ) بزرگتر است ،
لَوْ كانُوا يَعْلَمُونَ
اگر مردم مىدانستند در اثر وقوف بر پاداش دنيوى و اخروى هجرت را بر مىگزيدند و سست يا مأيوس نمىشدند ، يا اگر مهاجرين اين مطلب را مىدانستند خوشحال مىشدند و همچنين اين كه اى كاش مىدانستند كه در آن صورت خودشان با رضا و رغبت زياد براى اين كار همّت مىگماشتند ، يا كه مىدانستند تا خوشحال شوند .
الَّذِينَ صَبَرُوا وَ عَلى رَبِّهِمْ يَتَوَكَّلُونَ
اين جمله بدل از
الَّذِينَ هاجَرُوا
يا صفت آن است ، يا خبر مبتداى محذوف يا مفعول فعل محذوف است ، آنان كه شكيبايى ورزيده و بر پروردگارشان توكّل مىكنند .
پيش از توهّم مردانى را به رسالت فرستاديم پس تعجّبى ندارد كه