مقصود بطون آيه است نه ظاهر آن .
ما اين مطلب را پيشتر نيز متذكّر شديم كه عالم با تمام اجزايش مظاهر اسماى الهى است و اين كه خلفاى خدا اسماى بزرگ او هستند ، كوهها با تمام اوصافى كه دارند از سكون ، ارتفاع ، سنگينى ، صلابت و جارى شدن آب از زيرشان مظاهر اسمائند ، و گاهى احكام ظاهر بر مظاهر جارى مىشود همان طورى كه ذيل اطلاق احكام قلب و سينه بر بيت اللّه و مكّه جارى مىشود .
در اخبار وارد شده : اگر امام عليه السّلام نبود زمين اهلش را فرومىبرد و اخبارى هم به همين مضمون غير از اين خبر ، در اخبار و احاديث بيان شده است ، پس در واقع به سبب وجود خلفاى خدا زمين وجود پيدا كرده و آرامش و قرار مىيابد ، چرا كه كوهها مظاهر خلفاى الهى هستند و اين حكم بر حسب تنزيل جارى نمودن حكم ظاهر بر مظهر است .
امّا تفسير آيه بر حسب تأويل بر مواردى به شرح زير اطلاق شده است :
1 . تأويل بر عقول كلّى شده است كه از آنها به عنوان ايستادگانى كه بر هيچ طرفى نگاه نمىكنند ياد شده است .
2 . مقرّبين بنا بر وجهى كوههاى زمين هستند .
3 . عقول عرضى كه از آنها تعبير به صف بستگان شده است كوههاى زمين هستند .
بيان السعادة في مقامات العبادة ( فارسى ) — صفحة 101
مساهمون: سلطان محمد گنابادى ( سلطان عليشاه )
ص١٠١