اشاره
مشهور بين علماء اماميه رضوان الله عليهم اينست كه كسى كه مادرش از
بني هاشم باشد وپدرش نباشد مستحق خمس نيست ، ومذهب سيد مرتضى رضي الله عنه
استحقاق است ، وبعض متأخرين مثل صاحب ( حدائق ) شيخ يوسف
بحراني رحمه الله تبعيت آن جناب كرده ، ونزاع را مبنى بر اين فقره نموده اند كه
پسر دختر را پسر مىگويند يا نه .
وانصاف اينست كه انكار مبنى بر اين نيست ، بلكه مستند مشهور مرسله حماد
است كه از حضرت امام موسى كاظم روايت كرده صريحا كه انتساب از طرف
مادر به هاشم موجب اخذ خمس وحرمت صدقه نمىشود .
قال عليه السلام : فأما من كانت أمه من بني هاشم وأبوه من ساير قريش فان الصدقة
تحل له ، وليس له من الخمس شئ ( 1 ) .
وضعف به ارسال قادح در احتجاج نيست ، چه حماد از أصحاب اجماع
است ، اخبار أو جميعا صحيح اند ، چنانچه در رساله مفرده به حمد الله با بيانى
وافي بر وجهي تقرير كرده أيم كه محل شبه منصفى نخواهد شد ، با اينكه متن
روايت بنفسه شاهد بر صدق است ، رجوع كن به باب خمس وغنايم از ( أصول
كافى ) وسراپاى حديث را درست تأمل نما اگر انس به لسان أئمة وتتبع در
اخبار داشته باشى مطمئن به صدور مىشوى .
علاوة بر اينكه شهرت استناديه محققه جبر هر نوع از ضعف ورفع هر قسم
از عيب مىكند ، ودر ساير اخبار بسيارى لفظ هاشمي آمده ، وظاهر نسبت
مثل لفظ قبيله وعشيره آنست كه از جانب پدر باشد نه از جانب مادر اگر چه
هامش
( 1 ) وسائل الشيعة 6 / 359 ومن كانت أمه . . . فان الصدقات . . .