سازد بعضى ديگر از او فوت مىشود و اگر تا حدودى مكر خويش را اجرا كند همهى مكرش را وفق مرادش نمىتواند اجرا نمايد ، و مكر از جانب خداى تعالى ابراز بدى و اسائه در صورت احسان است به صورت تدريجى و اندك اندك « 1 » .
يَعْلَمُ ما تَكْسِبُ كُلُّ نَفْسٍ
اين جمله در مقام تعليل تهديدى است كه از قول خدا
فَلِلَّهِ الْمَكْرُ جَمِيعاً
استفاده مىشود يا تاكيد آن است .
وَ سَيَعْلَمُ الْكُفَّارُ لِمَنْ عُقْبَى الدَّارِ
كافران به زودى مىفهمند كه عاقبت و سر انجام براى مكركننده است يا براى مؤمن مخلص ، و اين جمله تهديد كفّار به سوء عاقبت است ، چنانچه جملهى سابق تهديد به مؤاخذه فعلى است .
وَ يَقُولُ الَّذِينَ كَفَرُوا لَسْتَ مُرْسَلًا
كافران مىگويند تو رسول نيستى و رسالت تو را انكار مىكنند .
قُلْ كَفى بِاللَّهِ شَهِيداً بَيْنِي وَ بَيْنَكُمْ وَ مَنْ عِنْدَهُ عِلْمُ الْكِتابِ
بدان كه خليفهى خدا چون داراى دو جهت است ، يكى جهت الهى كه بدان وسيله از خدا مىگيرد ، و يكى جهت خلقى كه بدان وسيله آنچه را گرفته به مردم مىرساند .
پس هرگاه حتّى يك نفر پيدا شود كه از او بگيرد و جهت
هامش
( 1 ) مكر - حيله ، نيرنگ . در اصطلاح عارفان ، مكر از جانب خدا ( ارداف ) نعمت و القاء حال است . وجود مخالفت و سوء ادب از جانب بنده .