مىگردد ، و كتاب محو و اثبات عينى همان عالم طبع است « 1 » .
وَ إِنْ ما نُرِيَنَّكَ بَعْضَ الَّذِي نَعِدُهُمْ أَوْ نَتَوَفَّيَنَّكَ
اگر بعضى از چيزهايى كه به آنها وعده داديم به تو نشان دهيم ، يا در نظرت آمد ، ترسى بر تو نيست و بر آن اندوهناك مباش .
فَإِنَّما عَلَيْكَ الْبَلاغُ
كه در حقيقت وظيفه تو پيام رساندن است كه رساندى .
وَ عَلَيْنَا الْحِسابُ
و محاسبه آن حتما بر عهده ما است .
أَ وَ لَمْ يَرَوْا أَنَّا نَأْتِي الْأَرْضَ نَنْقُصُها مِنْ أَطْرافِها
مقصود از آوردن زمين آوردن فرشتگانى مأمور يا آوردن امر خداى
هامش
( 1 ) درباره شرح بيشتر به سوره بقره آيه 106 ( ترجمه همين تفسير جلد دوم ) مراجعه شود و نيز به كلمه ( بداء ) در دائرة المعارف شيعه مراجعه شود كه بداء كه برگرفته از همين آيه است و مفهوم آن اين است كه دست خدا باز است ، در گناهكارى گناه را محو و ثواب اثبات كند كلا خوف و رجا بر اساس همين محو و اثبات است . در غير آن صورت هيچ اميدى براى نجات بدكاران نخواهد بود . مسئله نسخ آيات و جايگزين كردن آيه ديگر نيز مستلزم وجود محو و اثبات است . تغيير حالات و مقامات هم مبتنى بر اين زمينه است كه عارف از حالتى يا مقامى محو مىشود و در حالتى يا مقامى اثبات مىگردد . اهل سنّت كه مخالف بداء و نسخ هستند خلاف قانون تكوين سخن مىگويند ، چون چه در عالم كبير و چه در عالم صغير محو و اثبات هر لحظه مشاهده مىشود و خلع و لبس مدام مفهوم ديگر آن است . حالات روحى هر كسى گواه محو و اثبات خاطرهها و ادراكها و انفعالات و افعال اوست لذا به قدرى مسئله روشن است كه احتياج به اثبات نيست . از همين رو خداوند مىگويد : عدهاى گفتند خدا دستش بسته است ، خدا لعنتشان كند ، دست خدا باز است . به قول مولاناكيميا دارى كه تبديلش كنى * گرچه جوى خون بود نيلش كنى