عهدشان را با سوگند تأكيد كردند ناراحت و دلگير شدند و به يوسف پناه بردند ، و بر سبيل درماندگى و تضرّع و زارى گفتند :
قالُوا يا أَيُّهَا الْعَزِيزُ إِنَّ لَهُ أَباً شَيْخاً كَبِيراً
برادران در مقام برانگيختن ترحّم به يوسف سه وصف ذكر كردند :
1 - پدر بودن يعقوب كه دورى فرزند موجب حزن و اندوه او مىشود .
2 - پير بودن او كه مستلزم ترحّم است .
3 - زيادى سنّ او كه مبالغه در پيرى است يا مبالغه در منزلت و مقام است كه مستلزم مراعات او است .
فَخُذْ أَحَدَنا مَكانَهُ إِنَّا نَراكَ مِنَ الْمُحْسِنِينَ
ما تو را از نيكوكاران مىبينيم ، نيكوكار هستى در اين كه يكى از ما را بجاى بنيامين بگيرى و نگهدارى ، يا به طور مطلق نيكوكار هستى ، يا سابقا نيكويى كردى .
قالَ مَعاذَ اللَّهِ أَنْ نَأْخُذَ إِلَّا مَنْ وَجَدْنا مَتاعَنا عِنْدَهُ
اين جمله استثناء مفرّغ از كلام موجب است ، چون مستثنى منه محدود است ، يعنى معاذ اللّه كه ما يكى از شماها را نگهداريم ، و ما يكى از شماها را نگه نمىداريم مگر اين كه گمشده خود را نزد او بيابيم ، و ممكن است لفظ ( الّا ) به معناى ( غير ) باشد و اصل آيه چنين بوده : ( معاذ اللّه ان نأخذ واحدا الّا من وجدنا متاعنا عنده ) غير از كسى كه متاع ما نزد او پيدا شود شخص ديگرى را نگه نمىداريم .