پيمان خدا را گواه و شاهد گرفته بود ، و وثيقه را به خدا نسبت داده بود .
وَ مِنْ قَبْلُ
عطف بر محذوف است يعنى از شما در حين مسافرت به مصر پيمان گرفت ، و از قبل نيز پيمان گرفت ، و بنابراين لفظ
ما
در قول خدا :
ما فَرَّطْتُمْ فِي يُوسُفَ
نافيه و جمله مستأنفه يا حاليه است و معناى آن اين است كه شما در حقّ يوسف افراط نكرديد ؟
كه اين سخن بر سبيل استهزا گفته شده ، يا شما در تجاوز و تعدّى بر يوسف افراط نكرديد .
يا اين كه لفظ ( ما ) استفهاميه ، تعجبيه يا زايد است و در اين صورت قول خداى تعالى : ( من قبل ) همان اعراب را دارد ، و ( فرّطتم ) جمله مستأنفه يا حاليه است . يا اين كه لفظ ( من قبل ) متعلّق به ( فرّطتم ) و جمله حاليه يا معطوف بر جمله ( أ لم تعلموا ) است يا اين كه ( ما ) مصدريه است ، و ( ما فرّطتم ) و ( فى يوسف ) هر دو معطوف بر اسم ( انّ ) و خبر آن مىباشد ، و ( من قبل ) حال است ، يا اين كه ( ما فرّطتم ) عطف بر ( انّ ) و اسم خبر آن مىباشد ، و ( من قبل ) حال است و ( فى يوسف ) متعلّق به ( فرّطتم ) يا اين كه ( من قبل ) خبر ( ما فرّطتم ) و جمله عطف بر اسم ( انّ ) و خبر آن يا عطف بر ( انّ ) و ما بعد آن مىباشد ، يا اين كه ( ما ) موصوله است و اعراب آن مانند اعراب مصدريه است .
فَلَنْ أَبْرَحَ الْأَرْضَ حَتَّى يَأْذَنَ لِي أَبِي أَوْ يَحْكُمَ اللَّهُ لِي وَ هُوَ خَيْرُ الْحاكِمِينَ
من زمين مصر را ترك نمىكنم تا پدرم