جمع ضمير باعتبار اين است كه به ذرّيه بر مىگردد خواه به ذرّيهء قوم موسى تفسير شود ، يا به ذرّيهء قوم فرعون . بنا بر اين صحيح مىشود كه مفعول « يفتنهم » لفظ « ملاء » باشد .
و بنا بر غير اين وجه مفرد آمدن ضمير مستتر در « يفتنهم » براى اشعار به اين است كه ترس از اصحاب فرعون براى خاطر خود فرعون است و گرنه اصحاب او مستقلا حكمى ندارند .
وَ إِنَّ فِرْعَوْنَ لَعالٍ فِي الْأَرْضِ
و البتّه فرعون مقتدر و غالب است ، اين عبارت ، عطف باعتبار معنى است ، گويا كه چنين گفته باشد : او « فرعون » آنها را عذاب مىكند ، و او مقتدر در روى زمين است .
ممكن است كه اين جمله حال باشد ، و گذاردن اسم ظاهر به جاى ضمير براى اشعار به علّت علوّ فرعون است ، چون نام فرعون از القاب پادشاهان مصر بود .
وَ إِنَّهُ لَمِنَ الْمُسْرِفِينَ
در اينجا به ضمير اكتفاء نمود ، چون اسراف متوقّف بر سلطنت نيست ، و مقصود اسراف در تعذيب قوم موسى است .
وَ قالَ مُوسى
موسى وقتى ديد فرعون هر كس را كه به موسى ايمان آورده تعذيب مىكند و مؤمنين از ترس فرعون مضطرب هستند ، براى دلدارى و تقويت و دلهايشان جهت توكّل بر خداى تواناى قوى چنين گفت :
يا قَوْمِ إِنْ كُنْتُمْ آمَنْتُمْ بِاللَّهِ فَعَلَيْهِ تَوَكَّلُوا
اينجا ادات شكّ ( ان شرطيّه ) آورد تا اشعار به اين باشد كه ترس و اضطراب