دلالت بر تفويض امر بندگان به رسول خدا و سپس به ائمّه ( ع ) مىنمايد ، به اين امر اشعار دارد كه آن بزرگواران ، به احوال بندگان نظر داشته و بر حسب حالات آنان امر مىفرمودند ، و نسبت اختلاف نظر بين پيروانشان به خود آن بزرگان ، دلالت بر همين مسئله دارد « 1 » .
محمد بن مسلم مىگويد « 2 » : « به ابى عبد اللّه امام صادق ( ع ) گفتم : چه شده گروهى فلان و فلان از رسول خدا روايت مىكنند و متّهم به دروغ هم نيستند ، در حالى كه از شما خلاف آن به ما مىرسد ؟ » حضرت فرمود : « حديث هم مانند قرآن نسخ مىشود » .
منصور بن حازم مىگويد « 3 » : « به ابى عبد اللّه امام صادق ( ع ) عرض كردم : چگونه است كه مسألهاى از شما مىپرسم و پاسخ آن را مىدهيد و سپس ديگرى مىآيد و شما در همان مسئله پاسخ ديگرى مىدهيد ؟
آن حضرت فرمود : « ما به مردم به ملاحظه بيشوكم جواب مىدهيم » .
بعد منصور بن حازم مىگويد : « پرسيدم دربارهء اصحاب رسول خدا به من خبر بده كه آنچه از حضرت محمّد صلّى اللّه عليه و آله نقل كردهاند ، راست گفتهاند يا دروغ ؟ آن حضرت فرمود : بلكه راست گفتهاند . عرض كردم ، پس چه شده كه به اختلاف نقل كردهاند ؟ فرمود : آيا نمىدانى كه شخصى خدمت رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله مىآمد و از حضرت مسألهاى مىپرسيد و حضرت به او پاسخ مىداد . سپس شخص ديگرى مىآمد ، حضرت پاسخى مىداد كه ناسخ پاسخ اول بود ؟ پس برخى از احاديث ، بعضى ديگر را نسخ مىكنند » .
از امام صادق باز هم نقل شده كه فرمود « 4 » : « خدا مداراكننده است و
هامش
( 1 ) اصول كافى ، باب اختلاف الحديث ، ج 1 ، ص 107 .
( 2 ) همان مأخذ ، حديث 2 ، ص 110 .
( 3 ) همان مأخذ ، حديث 3 ، ص 110 .
( 4 ) كافى ، ج 31 ، باب رفق ، ص 184 . حديث 3 و مجمع البحرين ، ج 5 ، ص 399 كلمه سلّ .