آن كافران محيط است ، موافقتر است از اين جهت اسم ظاهر را به جاى ضمير آورده تا مشعر به ذمّ ديگرى براى آنان باشد .
اين در صورتى است كه مرجع ضمير « يجعلون » منافقين باشد ؛ يعنى ، منافقين انگشتهايشان را در گوشهايشان مىگذارند . و جملهء «
وَ اللَّهُ مُحِيطٌ بِالْكافِرِينَ
» حال ، براى فاعل « يجعلون » باشد و معنى آن اين است كه پرهيز از مرگ بر ايشان سودى ندارد زيرا فرار از حيطهء حكومت خداى تعالى ممكن نيست .
[ سوره البقرة ( 2 ) : آيه 20 ]
يَكادُ الْبَرْقُ يَخْطَفُ أَبْصارَهُمْ كُلَّما أَضاءَ لَهُمْ مَشَوْا فِيهِ وَ إِذا أَظْلَمَ عَلَيْهِمْ قامُوا وَ لَوْ شاءَ اللَّهُ لَذَهَبَ بِسَمْعِهِمْ وَ أَبْصارِهِمْ إِنَّ اللَّهَ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ ( 20 )
ترجمه :
نزديك است برق چشمانشان را در ربايد ، هرگاه براى آنان روشن كند ، در آن روشنائى راه مىروند و هنگامى كه بر آنان تاريك سازد مىايستند و اگر خدا مىخواست هرآينه شنوائى و بينايى آنها را مىبرد . به درستى كه خداوند بر همه چيز توانا است .
تفسير :
يَكادُ الْبَرْقُ يَخْطَفُ أَبْصارَهُمْ
اين جمله ، جواب سؤال ديگرى است كه گويا گفته شده است حالت بارانزدگان يا منافقين با وجود برق چه خواهد بود ؟
( خطف يخطف كه مصدر آن خطف مىباشد ؛ بردن ، به سرعت را مىگويند . ) اين جمله حال مترادف يا حالت متداخل مىباشد .
كُلَّما أَضاءَ لَهُمْ مَشَوْا فِيهِ وَ إِذا أَظْلَمَ عَلَيْهِمْ قامُوا
اين عبارت ، جملهء مستأنفه ديگر و جواب سؤال سوّمى است يا