تأبّط شرّا گفته :
يرى الوحشة الأنس الأنيس و يهتدى * بحيث اهتدت امّ النجوم الشّوابك
يعنى : رميدن و وحشت را انس مأنوس مىيابد و بدان راه مىرود همچنان كه كهكشان و ستارگان بهم پيوسته راه يافتهاند .
امّ الندامة :
كنيهء شتاب و عجله در كار .
أمان اللّه .
از پيامبر ( ص ) نقل شده كه - فرمود : « لا تطرقوا الطير فى او كارها ، فانّ الليل امان اللّه » يعنى : شب هنگام به سراغ پرندگان - كه در لانهشان [ خوابيدهاند ] نرويد زيرا كه شب آسايش و آسايشگاه خداوند است [ تا آفريدههاى خداوند بياسايند ] و در خبرى از شبيخون منع كرده و فرموده : « الليل امان اللّه عزّ و جلّ » .
امانة الارض .
به امين بودن زمين تمثل جويند و گويند « آمن من الارض » زيرا كه هر چه به زمين بسپارند برمىگرداند .
أمر اللّه :
فرمان خدا . رياشى گفته : هر گاه اندوهى به من رسيد اين شعر ابو العتاهيه را خواندم كه :
هى الأيّام و الغير * و أمر اللّه ينتظر
اتيأس أن ترى فرجا * فأين الرّبّ و القدر
يعنى : آنك روزگار و سختيهاى آن ، پس فرمان خدا را بايد چشم داشت آيا از اينكه به گشايشى برسى نوميد هستى ، كجاست پروردگار و مقدّرات وى [ نبايد خواست خدا را ناديده انگاشت . پس با خواندن اين ابيات ] اندوه از دل من زدوده شد و بوى گشايش و آسايش شنيدم . . .
أمّهات الأفعال
- امّ الحروف .
امين الأمّة .
درستكار امّت ، كه ابو عبيدة بن جرّاح است ، او از بزرگترين ياران و اصحاب پيامبر ( ص ) بود و آن حضرت مىفرمود : هر امّتى را امينى هست و امين اين امّت ابو عبيده است .
نيز روايت شده كه پيش پيامبر ( ص ) خوراكى آوردند ، فرمود : بهتر است كه