تخت نشست و تاج بر سر گذاشت و حكم كرد تاريخ سلطنت او را از اول رمضان سنه 1069 هجرى مطابق دوازدهم مه سنه 1659 مسيحى بگذارند ، در آنوقت چهل سال و ششماه و بيست و سه روز از عمر او گذشته بود . سلطان داراشكوه را كه محبوس بود در جزو كوكبهء سلطنت به دهلى وارد كرد و به خضرآبادش فرستاد و در آنجا در شب بيست و هشتم سنه 1659 مطابق سنه 1070 هجرى به حكم اورنگزيب كشته شد .
به تاريخ چهاردهم ژانويه سنه 1661 مطابق 1079 هجرى سلطان محمد پسر خود و سليمان شكوه پسر داراشكوه را محبوسا به قلعهء كواليار فرستاد . در سنه 1664 مطابق سنه 1075 هجرى در وقتى كه بر سر راجپوطها لشكر كشيده بود ، پسر او سلطان محمد اكبر ازو برگشت و به دشمن ملحق شد ، اورنگزيب پسر خود را تا دكن تعاقب نمود . شاهزاده از راه دريا به مملكت ايران پناه برد ، اين پادشاه در مدت پنجاه سال سلطنت متصل در جنگ بود پنجاپور از اسكندر و حيدرآباد را از سلطان ابو الحسن گرفت و ممالك چند و قلعههاى حصين در دكن مسخر نمود . دو مرتبه سواراجه معروف را گرفت و در هردفعه راجه وسيله نجات يافت . اگرچه بلخ و قندهار و بدخشان كه در تصرف شاهجهان بود از دست رفت ، ولى اورنگزيب مبالغى بر دخل مملكت افزود و سى و هفت ميليون و هفتصد و بيست و چهار هزار و ششصد و پانزده ليره كه قريب دويست و بيست و شش كرور و صد و هفتاد و چهار هزار تومان مىشود ، از بيست و يك ايالت عايد خزانه مىشد . ايالات مزبوره از اينقرار است :
دهلى ، حيدرآباد ، اكره ، اجمير ، بيجاپور ، الهآباد ، پنجاب ، اوده ، ملتان ، كابل ، كشمير ، گجرات ، بهار ، سند ، دولتآباد ، مالوه ، برار ، خانديس ، بدر ، بنكاله ، اوديسه .
اورنگزيب در بيست و يكم فوريه سنه 1707 مطابق سنه 1184 هجرى در احمد ناكر در ايالت دولتآباد از اين جهان درگذشت ، نود سال و چهارده روز زندگانى و قريب پنجاه سال سلطنت كرد . در محل شاه زين الدين مدفون گرديد . در وقت مردن او ، اعظم شاه پسر سيمش حاضر و محمد معظم پسر دويمش در كابل بود . وصيتنامه مختصرى نوشته بود كه ترجمهء آن براى مطالعهكنندگان نگاشته مىشود .
ايران در زمان نادرشاه ( فارسي ) — صفحة 58
مساهمون: على اصغر عبد اللهى
ص٥٨