تخطي إلى المحتوى الرئيسي

ايران در زمان نادرشاه ( فارسي ) — صفحة 252

مساهمون:

ص٢٥٢
در تاريخ فريزر صاحب مسطور است كه : حكم كرد تا هركس از لشكريان وى بالنسبه به اهالى ملك حركتى خلاف كنند ، فى الفور گوش و دماغش را بريده او را مثله كنند . تا سه روز همه به آرامى گذشت ، اما در شب چهارم ، بعضى از اشرار خبر فوت نادر را در افواه انداختند ، و خبر فى الفور شايع شده عوام كالانعام از جاى برآمده بر ايرانيانى كه در اطراف شهر به جهت محافظت مقرر بودند ، حمله برده بىخبر بر سر ايشان تاختند ؛ و ايرانيان چون دسته‌دسته متفرق و بىخبر بودند ، تا رفتند بدانند چه خبر است ، همه را عرضهء شمشير ساختند . و چيزى كه بيشتر سبب نفرت از دنائت طبع امراى دهلى است ، اين است كه : چون اين خبر بديشان رسيد ، عساكر ايرانى را كه به جهت حفظ و حمايت ايشان مقرر شده بود به عوام سپردند ، بلكه بعضى از ايشان به اتلاف آن بيچارگان مدد كردند . نادر چون اين قضيه را شنيد ، چند نفر فرستاد تا به مردم بفهمانند كه خبر بىپا و خطر دردست است . اما كسانى را كه فرستاده بود نيز كشته شدند . نادر با كسانى كه در دور او بودند آن شب را در سراى خود گذرانيد ، و در طلوع فجر سوار شده در ميان شهر رفت و خواست تا شورش مردم را فرونشاند ، اما اين معنى سبب ازدياد شورش عوام شده سفاهت آغاز كردند . همهء مورخانى كه تاريخ نادر را نوشته‌اند ، اتفاق دارند بر اينكه ، نادر نمىخواست به خلق اذيتى برسد يا برساند . فريزر صاحب كه خود معاصر است و در اين واقعه حضور داشته است مىنويسد كه : تفنگى به نادر انداختند ، لاكن خطا كرده به يكى از امرا كه نزديك وى بودند رسيده از پا درآورد . چون نادر حال بدين منوال يافت ، و لشكر هم در اين وقت از اردو به شهر رسيده بودند ، حكم به قتل عام داد . همين‌كه دست لشكريان به شمشير رفت ، دست عوام الناس از حركت افتاد . از طلوع آفتاب تا وصول شمس به وسط السماء كشته بود كه بالاى هم مىريخت . گويا تأديب اين مردم را شعلهء شمشير كفايت نبود ، كه آتشى در يكى از محلات زبانه كشيد و به جميع اطراف شهر سرايت كرده خرمن سوز جان و مال تيره روزان گشت . نادر بعد از آنكه حكم به قتل عام داد ، به مسجد روشن الدوله كه
ايران در زمان نادرشاه ( فارسي ) — صفحة 252 | على اصغر عبد اللهى / رشيد ياسمى / ولاديمير مينورسكى