مخارج نشده ، آيا به وارث برسد ، يا در سائر مصارف كه وصيت نموده صرف شود ؟
اين كه زيد نام ، جاهل مسأله بود كه ما زاد بر ثلث ، محتاج به امضاء ورثه است ووارث را
از تمام ما زاد بر ثلث محروم نموده ووصيت نموده كه عيال حقير دويست تومان وهمشيره
دويست تومان ، آيا حال كه ورثه امضاء ننموده اند ما زاد بر ثلث را ، وما زاد بر ثلث منتقل به
وارث شد ، كه زوجه وهمشيره باشند ، اين دويست تومان هم به عيال وهمشيره ميت برسد
وصاية ، يا اين كه بالوصية وارث حق ندارند وحقشان منحصر به همان دو ثلث است وراثة ؟
اين كه زيد وصيت نموده كه عيال حقير ، تا زمان حيات از حوالي بيرون نفرمايند بدون
اجازه ، آيا جعل سكنى جهت زوجه ، منافى با وقفيت است يا خير ؟
استدعا آن است كه حكم را مرقوم فرمائيد .
جواب : چون وصيت كرده است به تمام ما يملك خود ، وورثه امضا نكرده اند ، پس به قدر
ثلث آن بعد از دين ، ممضى است . وآن ، قسمت مىشود بر مصارف مذكوره بالنسبة ، مثل
قسمت مال مفلس بر غرماء . ومفروض اين است كه تمام مال پنج هزار تومان است ودين هم
دارد . پس أول دين را اخراج مىكنند .
پس اگر فرض كنيم كه دين پانصد تومان است ، تركه چهار هزار وپانصد تومان مىشود .
وثلث آن كه هزار وپانصد تومان است قسمت مىشود بر مصارف مذكوره كه آنها پنجاه تومان
ابن سبيل است ، وسه دويست تومان ويك حوالي كه بايد وقف شود . واگر مثلا فرض كنيم كه
قيمت حوالي هم دويست تومان باشد ، چهار دويست تومان مىشود . وبقيه كه بايد دكان
وملك وقف شود ، سه هزار وششصد وپنجاه تومان است . پس قسمت مىشود هزار وپانصد
تومان كه سى پنجاه تومان است ، بر مذكورات كه مجموع آنها نود پنجاه تومان است . پس يك
قسمت از نود قسمت هزار وپانصد تومان ، مال ابن سبيل مىشود . وهر يك از حصه عيال
وحصه همشيره وحصه دفن وكفن وتعزيه وحصه حوالي ، چهار قسمت از نود قسمت هزار
وپانصد تومان مىشود . وحصه وقف دكان وملك ، هفتاد وسه قسمت . واما دو ثلث ديگر ،
پس قسمت مىشود ما بين زوجه وهمشيره ، يك ربع از آن دو ثلث مال زوجه است . سه ربع
مال همشيره .
سؤال وجواب ( فارسي ) — صفحة 346
مساهمون: السيد محمد كاظم الطباطبائي اليزدي
ص٣٤٦