اجماع 1 بر آن نقل شده . وأحاديث معتبره بسيار دلالت بر آن ، دارد ودر بعضي أحاديث
صحيحه ، مذكور است كه خوب چيزى است " فرار از حرام به حلال " . حتى در آن
حديث 2 معامله هزار درهم ويك دينار به دو هزار درهم شده .
وضميمه را مىتوان در طرف جنس ناقص گذاشت ، مثل همين مثال پنبه
وريسمان . وهمچنين در هر دو طرف 3 هر گاه ناقص مشتبه باشد . چنان كه در دو درهم
مغشوشى كه هر يكى مخلوط به مس يا غيره باشد ومقدار نقرهء آنها معلوم نباشد ، كه
همان غش قائم مقام ضميمه است .
وظاهر اين است كه ضرور نيست قصد 4 به اينكه ضميمه مقابل زيادتى باشد . بلكه
كافى است كه مجموع مقابل باشد . وهمچنين شرط نيست كه آن ضميمه گنجايش 5
مقابله به آن زيادتى ، داشته باشد چنان كه شهيد ( ره ) در دروس گفته ، وظاهر اخبار
وكلام فقها هم اين است .
47 - سئوال : آيا جايز است خرج كردن پولهاى مغشوشى
مثل قروشهاى رومى كه در چهره آنها سرخى وسفيدى
هر دو نمايان است - ؟ وآيا جايز است معامله با قروشهائى كه تازه احداث شده [ و ]
مركب است از نقره وچند چيز ديگر ( مقدار هيچ يك از اجزاء معلوم نباشد ) ؟ وآيا
ساختن آنها ودر ميان مردم شايع كردن ، جايز است يا نه ؟ - ؟ .
جواب : قروشهاى رومى را مىگويند مس ندارد . بلكه نقرهء آن زبون است . وبا
وجود رواج ما بين مردم عيبى ندارد .
هامش
1 : قبلا توضيح داده شد كه أصل " فرار از حرام به حلال " اجماعى است ليكن چگونگى فرار وصورتهاى
مختلف آن ، در صحت وعدم صحت مورد اختلاف است .
2 : وسائل : ج : 12 ، أبواب الصرف ، باب 6 ح 1 .
3 : اين صورت سخت مورد اختلاف است وحتى ظاهر بعضي از أحاديث بر بطلان ان است ( همان مرجع 3 .
4 و 5 : مطابق نظري كه قبلا از امام خمينى ( ره ) نقل كرديم هم قصد مذكور شرط است وهم " گنجايش " وأساسا
روح اين ابتكار در همين " گنجايش " است