خواهيم گفت : دليلى وجود ندارد كه پيامبر بودن برادران يوسف عليه السّلام را در هيچ زمانى نشان دهد . و اگر دليلى بر عصمت « 1 » مكلّفى وجود نداشته باشد ، انجام گناه يا هر قبيحى براى او ممكن است . كسى نيز نمىتواند مدّعى شود با وجود پيامبر بودن « اسباط » « 2 » ( فرزندان يعقوب عليه السّلام ) چگونه پيامبرى آنان را انكار مىكنيم . زيرا « اسباط » فرزندان و نسل آن حضرت بوده و لزوما برادران يوسف عليه السّلام كه خدا از ايشان سخن گفته است ، نمىباشند .
بهعلاوه ، ظاهر آيات حكايتگر شركت همهء برادران يوسف عليه السّلام در آن توطئه نبوده است و اينكه يوسف عليه السّلام برادران ديگرى جز ايشان داشته است ناممكن به نظر نمىرسد .
همچنين گفته شده است : برادران مذكور در قرآن در آن زمان به حدّ بلوغ نرسيده و مكلّف نبودهاند . بروز چنين كارهايى نيز با فرض لزوم مقدارى عتاب و نكوهش از پسربچّههاى نزديك به سن بلوغ عجيب نيست و با اين فرض ، اصل مسئله با وجود رسيدن ايشان به مقام نبوّت پس از بلوغ ، منتفى خواهد گشت .
يعقوب عليه السّلام و نسبت نارواى به خطر افكندن يوسف عليه السّلام
سؤال : چرا يعقوب عليه السّلام با وجود بيم بر يوسف عليه السّلام ، وى را با آنان فرستاد و گفت :
وَ أَخافُ أَنْ يَأْكُلَهُ الذِّئْبُ وَ أَنْتُمْ عَنْهُ غافِلُونَ
« 3 » آيا اين كار موجب به خطر انداختن وى نبوده است ؟
پاسخ : ممتنع نيست كه با عنايت به مشاهدهء ايمان ، وفاى به عهد و امانتدارى برادران يوسف عليه السّلام از سوى حضرت يعقوب عليه السّلام و علىرغم بيم از هلاكتش گمان كند كه يوسف بهسلامت بازگشته و نجات خواهد يافت . همچنين ممكن است كه چنانچه بيم از قرار گرفتن يوسف در اين خطر او را از فرستادن وى با برادرانش بهويژه با توجه به پافشارى ايشان در اين
هامش
( 1 ) - عصمت ، ملكهاى است كه شخص به كمك آن مرتكب گناه و اشتباهى نمىشود و اين لطف از سوى خداوند ، تنها به افرادى خاص يعنى پيامبران و امامان عليهم السّلام و حضرت فاطمه زهرا ( س ) شده است . - م .
( 2 ) - اين كلمه اشاره به مفاد آيات 136 و 140 بقره ، 84 آل عمران ، 163 نساء و 160 اعراف دارد كه به عنوان مثال در آيهء 136 بقره مىخوانيم :قُولُوا آمَنَّا بِاللَّهِ وَ ما أُنْزِلَ إِلَيْنا وَ ما أُنْزِلَ إِلى إِبْراهِيمَ وَ إِسْماعِيلَ وَ إِسْحاقَ وَ يَعْقُوبَ وَ الْأَسْباطِ وَ ما أُوتِيَ مُوسى وَ عِيسى وَ ما أُوتِيَ النَّبِيُّونَ مِنْ رَبِّهِمْ لا نُفَرِّقُ بَيْنَ أَحَدٍ مِنْهُمْ وَ نَحْنُ لَهُ مُسْلِمُونَ( بگوييد به خدا ايمان آورديم و به آنچه بر ابراهيم ، اسماعيل ، اسحاق ، يعقوب ، و پسران ( او ) نازل شد إلخ ) كه حكايت از پيامبر بودن « اسباط » دارد . - م .
( 3 ) - يوسف ( 12 ) آيهء 13 . ( يعقوب عليه السّلام گفت : ) بيم آن دارم كه در حالى كه از او غافل مىشويد ، گرگ او را بخورد .