حركات آنان را با سرعت مىبلعد بلكه منظور خوردن ريسمانها و هرآنچه كه « افكى » ( دروغى ) در آن است مورد نظر مىباشد .
در جايى ديگر نيز مىفرمايد :
يَعْمَلُونَ لَهُ ما يَشاءُ مِنْ مَحارِيبَ وَ تَماثِيلَ وَ جِفانٍ كَالْجَوابِ وَ قُدُورٍ راسِياتٍ
« 1 » كه در آن نيز معمول عمل ( نتيجهء كار ) را « عمل » ناميده است .
همچنين رايج است كه در مورد « در » بگوييم : « كار نجّار است » . و يا پارچهاى بافته شده و انگشترى طلا [ را به عنوان « كار بافنده يا زرگر » معرفى مىكنيم . ] علاوه بر اين مواردى وجود دارد كه « ما » ى همراه فعل تنها به معنى « جسم » ( يك مادّه ، نه اصل عمل ) يا « ثمرهء كار » استعمال مىشود . نظير « أعجبني ما تأكل و ما تشرب و ما تلبس » ( خوراك ، نوشيدنى و پوشاك تو مرا به شگفت آورده است ) ؛ در چنين نمونههايى نمىتوان « ما » را به چيزى جز خوردنى ، نوشيدنى يا پوشيدنى مانند خوردن ، نوشيدن و يا پوشيدن حمل نمود ( اسناد داد ) [ زيرا نفس خوردن و نوشيدن و پوشيدن جاى تعجّب ندارد . ] بنابراين درست آن است كه واژهء « ما » مبيّن اصل حقيقت [ نتيجهء كار ] ، يعنى آنچه پيش از اين آوردهايم ، بوده ، مدّعاى كسانى كه وجهى جز اين را قائلند ، به مجاز شبيهتر و نزديكتر باشد .
با ثابت شدن اينكه اين لفظ [ ما ] براى هر دو معنى مشترك است ، دليل كافى براى خارج كردن استناد به ظاهر و باطل بودن تعلّق بدان به وجود مىآيد بنابراين آنان [ سؤالكنندگان ] نمىتوانند مدّعى شوند كه در هرجا واژهء « ما » با فعل به كار رفته ، در حالى كه معمول آن [ نتيجهء كار ] مورد نظر باشد ؛ بهخلاف ظاهر بوده و نياز به توجيه و تأويل دارد . زيرا كاربرد « ما » در اين معنى ظاهر [ و رايج ] است . بدين معنى كه هيچ فرقى بين مدّعاى ايشان و گفتهء ديگران [ در معنى « ما » ] وجود ندارد . يعنى اگر كسى واژهء « ما » همراه با فعل را در معنى مصدرى و نه مفعولى بداند بايد آن را نوعى مجاز تلقى كرده ، دليلى نيز اقامه كند . چه اينكه ظاهر عبارت ، علىرغم امكان تعلق جملهء دوم به فعل پيش از خود [ خلقكم ] و بنا به آنچه بيان داشتيم مخالف با اين معنى بوده و رعايت آن لازم است . همچنين روشن كرديم كه اگر ، بنا به گمان آنان « ما » به معنى مورد نظرشان حمل شود ، بازهم نمىتواند متعلق به فعل اوّل باشد زيرا ظاهر عبارات خلاف آن را اقتضا مىكند .
هامش
( 1 ) - سبأ ( 34 ) آيهء 13 . ( جنّيان ) آنچه را كه او ( سليمان عليه السّلام ) مىخواست از كاخها و عبادتگاهها و ظرفها و ديگهاى بزرگ و ثابت در زمين براى او مىساختند .