را مىشناسى ؟ گفت : بلى ، فرمود : چرا اين كار را كردى ؟ گفت : يا رسول اللّه ( ص ) از آن وقت كه مسلمان و نيكخواه تو شدهام و به تو پيوستهام به خدا نه كفر و خيانت ورزيدهام و نه دوستار مشركانم . و ليكن هر يك از مهاجرين در مكه كسى دارند كه از خاندانش دفاع كند ، جز من كه در مكه غريب بودهام و خانوادهام در ميان ايشان بى دفاع است بر جان ايشان ترسيدم با خود گفتم : حقى بر گردن مكيان ثابت كنم و يقين دارم كه خدا عذاب و شكست بر آنها وارد خواهد كرد و از نامهء من سودى براى ايشان نخواهد بود .
پيغمبر ( ص ) حرف او را پذيرفته معذورش داشت و آيهء بالا نازل گرديد . در اين موقع عمر برخاسته گفت : يا رسول اللّه ( ص ) اجازه بده گردن اين منافق را بزنم . حضرت فرمود : اى عمر تو چه دانى بسا كه خدا بر بدريون همهء خطاها را بخشوده باشد .
ابو بكر احمد بن حسن بن محمد با اسناد از على روايت مىكند كه رسول اللّه ( ص ) من و زبير و مقداد را اعزام كرد و فرمود : برويد در روضهء خاخ زن مسافرى است كه نامهاى همراه دارد . ما رفتيم و به آن زن گفتيم نامه را بيرون مىآرى يا بايد برهنه شوى ! نامه را از گيسوانش بيرون آورد ، و آن را نزد پيغمبر ( ص ) آورديم . نامهاى بود از حاطب خطاب به عدهاى از مشركان حاوى اطلاعاتى از پيغمبر . حضرت خطاب به حاطب فرمود : اين چيست ؟ حاطب پاسخ داد يا رسول اللّه ( ص ) در داورى بر من تعجيل مفرما ؛ من ميان قريش بيگانهام . اين مهاجرين كه با تو هستند همه خويشانى دارند كه وابستگانشان را در مكه حمايت مىكنند . اما من در مكه خويشاوند ندارم . از اين جهت خواستم يك خوبى در حق قريش كرده باشم ( تا مراعات خانوادهام را بكنند ) و به خدا از لحاظ شك در دينم يا موافقت كفار اين كار را نكردهام . رسول اللّه ( ص ) فرمود : او راست مىگويد .
عمر گفت يا رسول اللّه ( ص ) بگذار گردن اين منافق را بزنم ! حضرت فرمود اى عمر اين از مجاهدان بدر است ، تو چه دانى ، بسا كه خدا همهء خطاها را بر بدريون بخشوده باشد و آيهء مورد بحث اشاره به اين قضيه دارد . بخارى و مسلم نيز اين روايت را آوردهاند .
قَدْ كانَتْ لَكُمْ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ فِي إِبْراهِيمَ وَ الَّذِينَ مَعَهُ . . .
( آيهء 4 ) . در اين آيه خداى تعالى خطاب به مؤمنان مىگويد شما بايد با روش دشمنانهء ابراهيم و انبياء و اولياء با كافران خويشاوندانشان تأسى كنيد . پس از نزول اين آيه مؤمنان با خويشاوندان مشركشان دشمن شده ابراز عداوت و بيزارى مىكردند و خداوند از شدت اندوه باطنى مؤمنان از آن جهت مطلع شده آيهء 7 همين سوره را نازل فرمود كه : « شايد خدا بين شما و كسانى كه