دشمن داريد مودت پديد آرد » و چنين شد . يعنى بسيارى از مشركان ايمان آوردند و دوست و ياور و برادر مومنان گرديدند . و با هم رفت و آمد برقرار كرده از همديگر زن گرفتند و پيغمبر ( ص ) نيز با ام حبيبه دختر ابو سفيان ازدواج كرد و دل مسلمانان با ابو سفيان نرم شد و خود او نيز گفته بود چنين خواستگارى رد نمىشود « 1 » .
ابو صالح منصور بن عبد الوهاب بزاز با اسناد از عبد اللّه بن زبير روايت مىكند كه قتيله دختر عبد العزى ( زن سابق ابو بكر ) به ديدن دخترش اسماء بنت ابى بكر آمد و هدايايى از جمله سوسمار و پنير و روغن آورده بود . اسماء هدايا را نپذيرفت و به خانه راهش نداد و به وسيلهء عايشه از پيغمبر ( ص ) كسب تكليف كرد . حضرت فرمود : « خدا شما را از نيكى و عدالت با كسانى كه در دين با شما نجنگيدهاند و از خانههاتان بيرونتان نراندهاند ، نهى نمىكند » و اسماء مادرش را به خانه راه داد و هديههايش را پذيرفت .
ابو عبد اللّه حاكم نيز در صحيح خويش اين روايت را آورده است .
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذا جاءَكُمُ الْمُؤْمِناتُ مُهاجِراتٍ فَامْتَحِنُوهُنَّ اللَّهُ أَعْلَمُ بِإِيمانِهِنَّ . . .
( آيهء 10 ) .
ابن عباس گويد مشركان با پيغمبر ( ص ) در حديبيه توافق كردند كه هر يك از اهل مكه نزد پيغمبر ( ص ) برود ، پيغمبر ( ص ) او را به مكه باز گرداند اما اگر كسى از مسلمين به مكه باز گشت مشركان او را پس نمىدهند و بر اين قرار عهد نوشتند و مهر كردند . بعد از نوشتن صلحنامه زنى به نام سبيعه اسلمى بنت الحرث در حديبيه به پيغمبر ( ص ) پناه جست . شوهرش كه كافر بود به دنبالش آمده گفت يا محمد زن مرا باز گردان كه شرط كردهاى هر كس از ما نزد تو آيد باز پس دهى و هنوز مركب صلحنامه خشك نشده است . آيه نازل شد « اى مؤمنان وقتى زنانى كه ايمان آوردهاند به سوى شما مهاجرت كردند امتحانشان كنيد . . . اگر آنان را مؤمن تشخيص داديد آنان را به كفار بر مگردانيد كه ادامه زندگى آنان با شوهران كافر حلال نيست ، و خرجى را كه كردهاند بپردازيد . از آن پس اگر با آن زنان ازدواج كنيد گناهى بر شما نيست ، به شرط اينكه مهرشان را بدهيد . و در بند باز گرداندن زنان كافر مباشيد و خرجى كه كردهايد بطلبيد ، و مردان كافر نيز خرجى
هامش
( 1 ) . رمله دختر ابو سفيان كه كينهاش ام حبيبه است نخست زن عبيد الله بن حجش پسرعمه پيغمبر ( ص ) بود و زن و شوهر هر دو مسلمان بودند و جزء مهاجران به حبشه هستند . در حبشه عبيد الله مسيحى شد و بر ديانت مسيح مرد و پيغمبر ( ص ) كه در مدينه بود از ام حبيبه در حبشه خواستگارى نمود و نجاشى به وكالت پيغمبر ( ص ) ام حبيبه را براى حضرت عقد كرد . ابو سفيان وقتى در مكه خبر را شنيد با رضايت گفت :
« الفحل لا يقرع انفه » . - م .