بسم اللّه الرحمن الرحيم الحمد للّه ربّ العالمين 141 و العاقبة للمتّقين ، و الصلاة و السلام على انبيائه و اوليائه خير خلقه ، و على آلهم و اصحابهم الطيّبين الطاهرين .
( 1 ) امّا بعد ، چنين گويد اضعف ضعفا و خادم فقرا ، عزيز بن محمّد النسفى ، كه جماعت درويشان - كثّرهم اللّه - ازين بيچاره درخواست كردند ، كه مىبايد كه در عشق رسالهئى ، جمع كنيد ، و بيان كنيد كه محبّت چيست ، و عشق چيست ، و مراتب عشق چند است . درخواست ايشان را اجابت كردم ، و از خداوند تعالى مدد و يارى خواستم ، تا از خطا و زلل نگاه دارد « و انّه على ما يشاء قدير و بالاجابة جدير » .
فصل اوّل در بيان ميل و ارادت و محبت و عشق
( 2 ) بدان - أعزّك اللّه فى الدارين - كه ذاكران چهار مرتبه دارند : بعضى در مرتبهء ميلاند ، و بعضى در مرتبهء ارادتاند ، و بعضى در مرتبهء محبّتاند ، و بعضى در مرتبهء عشقاند . و از اهل تصوّف هركه را عروج افتاد ، در مرتبه چهارم افتاد . و تا ذاكر به مرتبهء چهارم نرسيد ، روح او را عروج ميّسر نشود . و ما اين هر چهار مرتبه را به شرح تقرير كنيم ، تا سالكان ذاكر بدانند كه هريك در كدام مرتبهاند .
( 3 ) مرتبهء اوّل آن است كه ذاكر بهصورت در خلوتخانه باشد ، و به زبان ذكر