و شاعر گويد در اين باب ( 1 ) :
يا صاحب الحوض من يدانيكا
و انت حق ( 2 ) حبيب باريكا
سعيد جبير و مجاهد گفتند : « كوثر » خير باشد . حسن بصرى گفت : مراد قرآن است ، سماه الله كوثرا لكثرة منافعه . عكرمه گفت : نبوت است و كتاب .
ابو بكر عياش گفت و يمان بن رباب : كثرت امت است .
از صادق - عليه السلام - روايت كردند كه او گفت : شفاعت امت است ، و هم از او روايت كردند كه او گفت : تيسير قرآن است و تخفيف شرايع .
هلال بن يساف گفت : قول لا إله إلا الله محمد رسول الله است ، و گفتند :
فقه در دين است ، و گفتند : پنج نماز است . و اهل علم بر آن دو قول پيشيناند ( 3 ) از حوض و كثرت اهل البيت ، و حوض ، حوض رسول است و ساقى حوض امير المؤمنين على است في قوله : وَسَقاهُمْ رَبُّهُمْ شَراباً طَهُوراً ( 4 ) . زين العابدين - عليه السلام - گفت :
لنحن على الحوض ذواده
نذود و يسعد وراده
و ما فاز من فاز الا بنا
و ما خاب من حبنا زاده [ 192 - ر ]
و من سرنا نال منا السرور
و من ساءنا ساء ميلاده
و من كان غاصبنا حقنا
فيوم القيامة ميعاده
* ( فَصَلِّ لِرَبِّكَ وَانْحَرْ ) * ، محمد بن كعب گفت : معنى آن است كه اگر گروهى هستند كه جز خداى را نماز مىكنند و نحر مىكنند نه براى او ، تو براى او نماز كن و نحر كن . عكرمه و عطا و قتاده گفتند : يعنى نماز عيد بكن و شتر بكش روز عيد نحر . أنس مالك گفت : رسول - عليه السلام - در بدايت اسلام اول نحر كردى آنگه نماز . خداى تعالى گفت : اول نماز كن آنگه نحر كن . سعيد جبير و مجاهد
هامش
( 1 ) . كا ، آد ، گا : محمد قال الشاعر .
( 2 ) . آد ، گا : حقا .
( 3 ) . آج و ديگر نسخه بدلها : پيشتراند .
( 4 ) . سورهء دهر ( 76 ) آيهء 21 .