آنان كه ايشان از نمازشان غافل باشند !
آنان كه ريا كنند در او .
و منع كنند زكات را ( 1 ) [ 189 - پ ] .
قوله : * ( أَ رَأَيْتَ ) * ، مراد به اين سورت وليد بن المغيره است . ضحاك گفت :
سورت در عمرو بن عامر بن عمران ( 2 ) آمد ، و گفتند : در هبيرة بن ابى وهب المخزومي آمد . ابن جريج گفت : آيات در ابو سفيان آمد كه او هر هفته شترى بكشتى ، چون يتيمى بيامدى و طعام خواستى از او ، او را به عصا بزدى . خداى تعالى اين آيت فرستاد ، گفت : ديدى يا محمد آن را كه قيامت به دروغ مىدارد و جزا و حساب ! * ( فَذلِكَ الَّذِي يَدُعُّ الْيَتِيمَ ) * ، او آن است كه يتيم را باز مىزند و زجر مىكند .
و الدع الدفع بجفوة . و ابو رجاء العطاردى خواند : يدع اليتيم ، أى يتركه ، به فتح « دال » و تخفيف « عين » .
* ( وَلا يَحُضُّ ) * ، و تحريض نكند و حثه كس را بر طعام دادن درويش را از بخل و خساست ، و مثله قوله : يَبْخَلُونَ وَيَأْمُرُونَ النَّاسَ بِالْبُخْلِ ( 3 ) .
* ( فَوَيْلٌ ) * ، گفت : واى آنان كه نماز كنند و از نماز ساهى باشند . مجاهد گفت : غافل باشند ، يقال : سهيت عن كذا و لهيت عنه اذا غفلت عنه . سعد ( 4 ) گفت ، رسول را - عليه السلام - پرسيدم از اين آيت ، گفت : آنان باشند كه در نماز تأخير كنند [ از اول وقت ! عبد الله عباس گفت : مراد منافقاناند كه چون مردم را بينند نماز كنند ] ( 5 ) ، و چون نبينند نكنند ، بيانه قوله :
هامش
( 1 ) . آج : كار فرماى .
( 2 ) . آج : عمرو بن عاصم بن عمران .
( 3 ) . سورهء حديد ( 57 ) آيهء 24 .
( 4 ) . آج ، كا : سعيد ، آد ، گا : سعيد جبير ، تفسير قرطبى ( 20 / 211 ) : سعد بن ابى وقاص .
( 5 ) . اساس : ندارد ، با توجه به آج و ديگر نسخه بدلها افزوده شد .