رؤيت بصر ، بيان اين تأويل قوله : * ( عَيْنَ الْيَقِينِ ) * ، و قيل : به عين اليقين ، و قيل : رؤية تؤدّي إلى اليقين . و « يقين » علمى باشد كه حاصل آيد پس از شك ، براى آن خداى را تعالى متيّقن نخوانند ، يعنى علمى حاصل آيد ايشان را ضرورى كه با آن شكّى نبود چون به چشم ببينند .
* ( ثُمَّ لَتُسْئَلُنَّ يَوْمَئِذٍ عَنِ النَّعِيمِ ) * ، آنگه بپرسند ايشان را از نعيم . علما در اين ( 1 ) بسيار بگفتهاند و در اخبار مرفوعه ( 2 ) آوردهاند . ابو هريره روايت كرد از رسول - عليه السّلام - كه او گفت : اين نعيم ، آب سرد است . و رضا - عليه السّلام ( 3 ) - روايت كرد از پدرانش از رسول - عليه السّلام - كه گفت : اين نعيم ، رطب است و آب سرد . عبد اللَّه عمر گفت : آب سرد است در تابستان گرم . أنس روايت كرد كه :
رسول - عليه السّلام - به مهمان ( 4 ) مقداد ( 5 ) رفت ، چون [ 174 - پ ] طعام بخورد آبى سرد پيش آورد . رسول - عليه السّلام - آب باز خورد ، خوش آمد او را ، گفت :
ما أبردها على الكبد
، چه سرد است اين آب بر جگر . آنگه گفت : چون يكى از شما خواهد تا خورد ، بايد كه جهد كند تا هر كدام سردتر باشد ، كه آب سرد صفراء را بنشاند و تشنگى ببرد و مرد را بر شكر كردن بعث كند .
ابو حاتم گفت : آب سرد در وقت تشنگى ، شكر از ميان جان بيرون آرد . مالك دينار گفت : مردى بنزديك حسن بصرى آمد و گفت : ما را همسايهاى هست ( 6 ) ، پالوده نمىخورد ، مىگويد : به شكر آن قيام نتوانم كردن . گفت : جاهل است ، او نمىداند كه خدا را بر ما نعمت به آب سرد بيشتر است به آن كه به جمله حلواها .
ابو هريره روايت كرد از رسول - عليه السّلام - كه او گفت : در اين آيت هر كه را نان گندمين باشد و آب سرد و سايهاى كه در او نشيند ، اين سه چيز از آن
هامش
( 1 ) . آد ، گا سخن .
( 2 ) . كا : مرفوع .
( 3 ) . آج : امام رضا عليه التّحية و الدّعاء .
( 4 ) . آج : مهمانى .
( 5 ) . آج : مقداد بن اسود .
( 6 ) . آد ، گا : پالوده .