عمّا حرّم اللَّه ، پارسا باشد به عمل صالح كردن و اجتناب از معاصى و محرّمات .
* ( وَذَكَرَ اسْمَ رَبِّه فَصَلَّى ) * ، و نام خداى برد و نماز كند . عبد اللَّه مسعود گفت :
بر او آسان است كه زكات مال بدهد و نماز به پاى دارد ، و گفتى : رحم اللَّه امرءا تصدّق ثمّ صلَّى ، آنگه اين آيت بخواندى . بعضى دگر گفتند : صدقه فطر ( 1 ) است و تكبيرات روز عيد و نماز عيد و عبد اللَّه عمر نافع را گفتى : صدقه بدادى اگر گفتى : آرى ! به مصلَّى رفتى ، و اگر گفتى : نه ، گفتى : صدقه بده تا به مصلَّى رويم ، آنگه اين آيت بخواندى .
ابو خالد گفت : در نزديك [ 106 - ر ] ابو العاليه شدم ، مرا گفت : روز عيد پيش از آن كه به نماز عيد روى اين جا آى . گفتم : آرى . چون عيد بود پيش او رفتم ، مرا گفت : چيزكى بخوردى ؟ گفتم : آرى . گفت : غسل كردى ؟ گفتم : آرى .
گفت : صدقه بدادى ؟ گفتم : آرى . گفت : تو را براى اين خواندم تا اين چيزها بكنى آنگه به مصلَّى روى ، آنگه اين آيت بخواند و گفت : اهل مدينه هيچ صدقه از اين فاضلتر نديدند و از آن كه كسى را آب دهند و بعضى دگر گفتند : اين تأويل ضعيف است براى آن كه سورت مكّى است و در مكّه فرض نماز عيد و زكات نيامده بود و اوليتر حمل باشد بر عموم تا زكات و صدقه و نمازها در او داخل باشد . و جابر بن عبد اللَّه انصاري روايت كرد كه : رسول - عليه السلام - اين آيت بخواند و تفسير چنين كرد و گفت :
من تزكى ، أى شهد ان لا إله الَّا اللَّه و خلع الاندادا ،
تزكّى آن باشد كه ايمان آرد و به شهادتين اقرار دهد و انداد و اضداد ( 2 ) نفى كند از خداى تعالى . و قوله : * ( فَصَلَّى ) * ، نماز كند ، يعنى محافظت كند بر پنج نماز و مواقيت آن را مراقبت كند . و بعضى دگر گفتند : مراد به صلات ( 3 ) ، دعاست .
هامش
( 1 ) . آج و ديگر نسخه بدلها : فطره .
( 2 ) . كا ، آد ، گا را .
( 3 ) . آد ، گا اين جا .