به خمس
، پنج چيز به پنج چيز . گفتند : يا رسول اللَّه : كدام است آن پنج چيز كه به پنج چيز باشد ؟ گفت : هيچ قوم نباشد كه نقص عهد كند و الَّا خداى تعالى دشمن را بر ايشان مسلَّط كند . و هيچ قوم نباشد كه به خلاف راستى حكم كند و الَّا درويشى بر ايشان مسلَّط [ 80 - پ ] شود . و فواحش در ميان هيچ قوم ظاهر نشود و إلَّا مرگ بر ايشان مسلَّط شود . و عادت نكنند كم سختن ( 1 ) و كم پيمودن الَّا نبات از ايشان منع كنند و ايشان را به قحط امتحان كنند . و هيچ قوم زكات منع نكنند و الَّا باران از ايشان منع كنند .
مالك دينار گفت : مرا همسايهاى بود ، بيمار شد . من در عيادت او رفتم ، او را در نزع يافتم و بانگ مىداشت ، مىگفت : دو كوه از آتش ( 2 ) قصد من مىكنند .
من گفتم : يا هذا ! اين چه خيال است كه تو را مىنمايد ، يا هذيانى است كه مىگويى ؟ گفت : نه ، حقيقت است ، و اين از آن جاست كه مرا دو مكيال بود :
يكى زيادت ، يكى ناقص . به زيادت بستدمى و به ناقص بدادمى . اين جزاى آن است مىدانم .
عكرمه گفت : گواى ( 3 ) دهم بر هم كيّالى و وزّانى كه از اهل دوزخ است .
گفتند : نه پسر تو هم كيّال است و هم وزّان ؟ گفت : دوزخى است . اصمعىّ گفت از اعرابيى شنيدم كه مىگفت : مروّت طمع مدار از آن كس كه مروّت او از سر مكيال است و چشمهء ترازو باشد ، و شاعر گويد در اين معنى :
ما للتجار و للسخاء و انما
نبتت لحومهم على قيراط
و ديگرى گويد :
خذوا مال التّجار و سوّفوهم ( 4 )
فإن جميع ما جمعوا حرام ( 5 )
و راوى خبر گويد كه : امير المؤمنين - عليه السلام - چون از حكومات فارغ
هامش
( 1 ) . آج ، آد ، گا : كم سنجيدن .
( 2 ) . كا ، آد ، گا : دو كوه آتشين .
( 3 ) . كا ، آد ، گا : گواهى .
( 4 ) . آج مصرع دوم بيت چنين است : إلى وقت فانّهم لئام .
( 5 ) . آج : مصراع مربوط مىشود به مصراع دوم بيتى ديگر كه مصراع اول آن چنين است : و ليس عليكم في ذاك اثم .