محمّد بن كعب ( 1 ) گفت ، و مقاتل و ربيع و عطيّه و ابن زيد گفتند : نوح عليه السّلام - اين دعا آنگاه كرد كه خداى تعالى ارحام زنان ايشان عقيم كرد و اصلاب مردانشان خشك بكرد پيش از عذاب به چهل سال ، و گفتند : به هفتاد سال ، و نوح را خبر داد كه : اينان ايمان نيارند و از پس ( 2 ) ايشان نيز كس نباشد كه ايمان آرد .
آنگه نوح - عليه السّلام - دعا كرد ، و خداى تعالى دعاى او در حقّ ايشان اجابت كرد و ايشان را هلاك كرد و در ميان ايشان كودكى نبود . أبو العاليه و حسن گفتند : اگر در ميان ايشان اطفال بودندى ، اين الم بر ايشان عذاب نبودى ، بل بر طريق امتحان بودى چون [ بيمارى و ] ( 3 ) اعواض ( 4 ) آن ، بر خداى تعالى ثابت بودى .
بعضى ديگر گفتند : اوّلا ( 5 ) اطفال را از ميان ايشان به مرگ ببرد ، آنگه عذاب فرستاد ايشان را ، نبينى كه در ديگر آيت گفت : وَقَوْمَ نُوحٍ لَمَّا كَذَّبُوا الرُّسُلَ أَغْرَقْناهُمْ ( 6 ) ، و معلوم است كه كودكان تكذيب انبيا نكردند .
* ( رَبِّ اغْفِرْ لِي وَلِوالِدَيَّ ) * ، آنگه دعاى خير كرد ( 7 ) خود را و قوم خود را و مادر و پدر را ، گفت : بار خدايا بيامرز مرا و مادر و پدر مرا و هر كس را كه در خانهء من آيد ( 8 ) و او مؤمن باشد . گفتند : به خانه سراى ( 9 ) خواست ، [ و ] ( 10 ) گفتند : مسجد خواست ، [ و ] ( 11 ) گفتند : كشتى خواست . و نصب « مؤمنان » بر حال است .
* ( وَلِلْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِناتِ ) * ، و جملهء مؤمنان را از مردان و زنان . كلبيّ گفت : امّت محمّد را - صلَّى اللَّه عليه و آله و سلَّم - خواست ، اين جا اشارتى است و در آن
هامش
( 1 ) . آد و ديگر نسخه بدلها : محمّد بن كعب القرظىّ .
( 2 ) . آد و ديگر نسخه بدلها : نسل .
( 3 ) . اساس : ندارد ، با توجّه به آد ، كا افزوده شد .
( 4 ) . آد و ديگر نسخه بدلها : امثال .
( 5 ) . آد و ديگر نسخه بدلها : اوّل .
( 6 ) . سورهء فرقان ( 25 ) آيهء 37 .
( 7 ) . كا : بخير كرد .
( 8 ) . آد و ديگر نسخه بدلها : من است .
( 9 ) . آد و ديگر نسخه بدلها : سرا .
( 11 - 10 ) . اساس : ندارد ، با توجّه به آد و ديگر نسخه بدلها افزوده شد .