بدون او . * ( ما يَمْلِكُونَ مِنْ قِطْمِيرٍ ) * ، ايشان قطميرى ندارندى ( 1 ) . عبد اللَّه عبّاس گفت :
شكاف استخان ( 2 ) خرما بود . بيشتر مفسّران گفتند : پوستكى باشد بر استخوان خرما پوشيده و آن كه چنين باشد خدايى را نشايد [ 39 - ر ] .
* ( إِنْ تَدْعُوهُمْ لا يَسْمَعُوا دُعاءَكُمْ ) * ، اگر بخوانى ايشان را دعايتان را اجابت نكنند و دعايتان نشنوند ( 3 ) و شما را خبر ندهند و اگر بشنوند اجابت نكنند و روز قيامت به عبادت شما و شرك شما كافر شوند و شما را خبر ندهد مانند دانايى ، يعنى اين خبر كسى مىدهد شما را كه داناست و آن خداست - جلّ و علا ( 4 ) .
آنگه گفت : * ( يا أَيُّهَا النَّاسُ ) * ، اى مردمان از هر نوع كه هستى ، * ( أَنْتُمُ الْفُقَراءُ إِلَى اللَّه ) * ، شما محتاجانى به خداى - جلّ جلاله - و خداست ( 5 ) كه توانگر است و پسنديده .
* ( إِنْ يَشَأْ يُذْهِبْكُمْ وَيَأْتِ بِخَلْقٍ جَدِيدٍ ) * ، و خداى تعالى اگر خواهد شما را ببرد و خلقى نو را بيارد .
* ( وَما ذلِكَ عَلَى اللَّه بِعَزِيزٍ ) * ، و اين بر خداى تعالى دشخوار نيست .
* ( وَلا تَزِرُ وازِرَةٌ وِزْرَ أُخْرى ) * ، آنگه وصف عدل خود كرد گفت : هيچ حاملى ثقل و بار گران ديگرى برنگيرد . * ( وَإِنْ تَدْعُ مُثْقَلَةٌ إِلى حِمْلِها لا يُحْمَلْ مِنْه شَيْءٌ ) * ، گفت : و اگر چنان باشد كه نفسى گران بار كسى بخواند بفرياد ( 6 ) تا آن ( 7 ) بار گناه او چيزى بر گيرد ، بر نگيرد هيچ چيز از او . * ( وَلَوْ كانَ ذا قُرْبى ) * ، و اگر چه خويش او باشد از پدر و برادر و مادر و خواهر . فضيل عياض گفت در اين آيت كه فرداى قيامت مادرى و فرزندى را در عرصات قيامت آرند هر دو گران بار به گناه ، مادر فرزند را گويد حقّ ولادت و تربيت و رضاع من بجاى آراى فرزند كه من نه ماه شكم خود را وعاى تو كردم ( 8 ) و پستان خود را سقاى تو كردهام و كنار خود را رعاى ( 9 ) تو كردهام از اين گناهان
هامش
( 1 ) - آب : ندارى ، دا ، آج ، لب : ندارند .
( 2 ) - دا ، آج ، لب : استخوان .
( 3 ) - دا : و بنشنوند .
( 4 ) - دا : جلّ جلاله .
( 5 ) - دا ، آج ، لب : خداى است .
( 6 ) - آب : بفرمايد .
( 7 ) - كذا در اساس و آب ، دا ، آج ، لب : از ، كه بر متن راجح مىنمايد .
( 8 ) - دا : كردهام .
( 9 ) - دا : بجاى .