را ، و نداى او موسى را از درخت ( 1 ) بود چون آتش از درخت پيدا آمد ، و ندا اين بود كه :
إِنِّي أَنَا اللَّه رَبُّ الْعالَمِينَ ( 2 ) . و موسى را گفت پس از اين : * ( أَنِ ائْتِ الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ ) * ، كه به اين گروه ستمكار رو ، يعنى قوم فرعون .
آنگه بدل او ( 3 ) آورد از او : * ( قَوْمَ فِرْعَوْنَ ) * ، و اين بدل الكلّ من الكلّ است . و ظلم ( 4 ) قوم فرعون از دو وجه بود : يكى بر خود بر كفر ، و يكى بر بنى اسرايل به استعباد كه ايشان را بنده گرفته بودند ( 5 ) و كودكان ايشان را مىكشتند ، و قوله : * ( أَ لا يَتَّقُونَ ) * ( 6 ) ، نمىترسند ( 7 ) از خداى ! صورت استفهام ( 8 ) و مراد تقريع و ملامت . و عبيد بن عمير ( 9 ) در شاذّ به « تا » خواند على تقدير قل لهم الا تتّقون ، بگو ايشان را از خداى نترسى ( 10 ) ؟
موسى - عليه السّلام - گفت : * ( رَبِّ إِنِّي أَخافُ ) * ، بار خدايا ! من مىترسم كه ايشان مرا به دروغ دارند و باور ندارند مرا .
* ( وَيَضِيقُ صَدْرِي ) * ، و دلم تنگ شود به تكذيب ايشان مرا . * ( وَلا يَنْطَلِقُ لِسانِي ) * ، و زبانم بنگردد ، براى آن عقده كه بر زبانم بود ( 11 ) - و قصّهء آن رفته است . عامّه قرّاء خواندند به رفع هر دو فعل ، هر دو « قاف » مرفوع ، مگر يعقوب كه او منصوب خواند ردّا الى قوله : ان يكذبون . * ( فَأَرْسِلْ إِلى هارُونَ ) * ، بار خدايا اگر صلاح دانى اين رسالت ، هارون را بفرماى كه او را اين منع ( 12 ) نيست .
* ( وَلَهُمْ عَلَيَّ ذَنْبٌ فَأَخافُ أَنْ يَقْتُلُونِ ) * ، و ايشان را بر من گناهى است ، يعنى قتل آن قبطى كه موسى او را بكشت . * ( فَأَخافُ أَنْ يَقْتُلُونِ ) * ، مىترسم كه مرا بكشند به قصاص آن قبطى كه من او را بكشتم .
* ( قالَ ) * ، گفت خداى : * ( كَلَّا ) * ، اين كلمه رد [ ع ] ( 13 ) و تنبيه است ، يعنى از آن حديث
هامش
( 1 ) . اساس آن درخت ، كه به قياس با ديگر نسخه بدلها ، و فحواى عبارت زايد مىنمود .
( 2 ) . سورهء قصص ( 28 ) آيهء 30 .
( 3 ) . همهء نسخه بدلها ، بجز آج ، لب : ندارد .
( 4 ) . اساس : ظلمت ، به قياس با نسخهء آط ، تصحيح شد .
( 5 ) . آط ، آب ، مش : به بنده گرفتند .
( 6 ) . اساس : تتقون ، با توجه به ضبط قرآن مجيد ، تصحيح شد .
( 7 ) . اساس : نمىترسيد ، با توجه به ضبط قسمت اخير آيه و به قياس با نسخهء آط ، تصحيح شد .
( 8 ) . همهء نسخه بدلها است .
( 9 ) . همهء نسخه بدلها : عبيدة بن عمير .
( 10 ) . همهء نسخه بدلها : نمىترسيد .
( 11 ) . همهء نسخه بدلها : بر زبان بودش .
( 12 ) . همهء نسخه بدلها : موانع .
( 13 ) . اساس : ندارد ، از آط ، افزوده شد .