تعالى به تسليت او اين آيت فرستاد .
بدان كه اين باطل است از وجوه بسيار ، اوّل آن كه : اين معنى بر پيغامبر روا نباشد ، و خداى تعالى شيطان را از اين تمكين نكند كه ( 1 ) تلبيس ادلَّه باشد و وثاقت برخيزد از قول او ( 2 ) ، يك بار ايشان را ذمّ كند ( 3 ) و يك بار مدح ( 4 ) .
دگر آن كه : شيطان قادر نباشد بر ( 5 ) زبان كسى سخن گويد ، و اگر گويند : اين پيغامبر گفت بر سبيل سهو ( 6 ) مثلا ( 7 ) اين بر سبيل سهو گفته نيايد ، مطابق آيد ( 8 ) به لفظ و معنى ، و آن چنان بود كه كسى گويد : فلان كس قصيدهاى مىخواند ( 9 ) از آن شاعرى معروف ، در ميان آن قصيده بر سبيل سهو او ، او را ( 10 ) دو بيت گفته شد ( 11 ) هم آن وزن و هم آن قافيه مطابق آن معنى بى قصد و علم او ، و او از آن بى خبر بود ، دانيم كه اين محال باشد . دگر آن كه : خداى تعالى حوالت اين القاء به شيطان كرد ، چگونه اضافت كنند با رسول بر سبيل [ سهو ] ( 12 ) ؟ دگر آن كه : مثل اين سهو بر رسول - عليه السّلام - روا نباشد ، چه اين منفّر باشد از او غايت تنفير . دگر آن كه : اين استفساد ( 13 ) باشد و خداى تعالى از اين تمكين نكند .
امّا آنچه معتمد است در اين باب ، آن است كه : تفسير آيت آن است كه ، خداى تعالى گفت بر سبيل تسليت و دلخوشى رسول - عليه السّلام - كه : ما هيچ پيغامبر نفرستاديم و الَّا چون او چيزى خواندى شيطان در آن ميانهء خواندن او القاء كردى از كلامى و وسوسهاى ، خواستى تا بر او بپوشاند ( 14 ) خداى تعالى ، وسواس [ 55 - پ ] شيطان ( 15 ) منسوخ كردى ، يعنى زايل كردى و آيات خود محكم كردى ، تفسير آيت اين است .
هامش
( 1 ) . همهء نسخه بدلها اين .
( 2 ) . همهء نسخه بدلها كه او .
( 3 ) . همهء نسخه بدلها : كرد .
( 4 ) . آج ، لب كرد .
( 5 ) . همهء نسخه بدلها آن كه .
( 6 ) . مش گوييم .
( 7 ) . همهء نسخه بدلها : مثل .
( 8 ) . همهء نسخه بدلها : آيت / آيه .
( 9 ) . همهء نسخه بدلها معروف .
( 10 ) . همهء نسخه بدلها : سهو او را .
( 11 ) . آط ، آج ، لب : شود .
( 12 ) . اساس : ندارد ، از آط ، افزوده شد .
( 13 ) . آج ، لب : استفسار .
( 14 ) . آط ، بشولد ، آب ، آج ، لب ، آز ، مش : شولد .
( 15 ) . همهء نسخه بدلها : وسوسهء او را .