* ( لِلَّذِينَ لا يُؤْمِنُونَ بِالآخِرَةِ مَثَلُ السَّوْءِ ) * ، گفت : آنان را كه به قيامت ايمان ندارند از كافران ، ايشان را مثل بد باشد از احتياج به فرزند و شهوت فرزند نرينه و كراهت مادينه و خوف درويشى و رغبت نا كردن اكفاء در وى و اقرار دادن بر خود به بخل چنان كه رسول - عليه السّلام - گفت :
أكبر الكبائر أن تجعل ( 1 ) للَّه ندّا ، ( 2 ) و هو خلقك ، ( 3 ) ثمّ تقتل ، ( 4 ) ولدك خيفة ، ( 5 ) أن يأكل ، ( 6 ) معك ثمّ أن تزني بحليلة جارك ( 7 ) ،
گفت :
بزرگتر كبيرهاى آن است كه با خدا همتا ( 8 ) بدارى و او آفريدگار تو است و فرزندت را بكشى ترس آن را كه با تو نان خورد ، پس آنگه ( 9 ) با زن همسايهات ( 10 ) زنا كنى . * ( وَلِلَّه الْمَثَلُ الأَعْلى ) * ، و خداى را باشد و او را رسد مثل بلندتر ، بعضى مفسّران گفتند :
مراد شهادت أن لا إله إلا الله ، است ( 11 ) . و بعضى اهل تأويل گفتند : مراد به مثل صفت است ، يعنى صفات بد مذمومه كافران راست و صفات عليا و مثل اعلى و اسماء حسنى خداى راست از آن جا كه لايق به او اين است و لايق به ايشان آن است . * ( وَهُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ ) * ، و او خدايى است عزيز و محكم كار .
* ( وَلَوْ يُؤاخِذُ اللَّه النَّاسَ بِظُلْمِهِمْ ) * ، ( 12 ) اگر چنان كه خداى تعالى مردمان را بگيرد به ظلمى كه مىكنند از كفر و معصيت و ظلم بر خود و ظلم بر غير ، رها نكند بر پشت زمين هيچ روندهاى را . و قوله : * ( عَلَيْها ) * ، كنايت ( 13 ) است از زمين ، كناية عن غير مذكور ، كقوله : حَتَّى تَوارَتْ بِالْحِجابِ ، ( 14 ) . * ( وَلكِنْ يُؤَخِّرُهُمْ ) * ، و لكن به فضل و كرم خود تأخير مىكند ايشان را و مهلت مىدهد تا بوقتى مسمّى ، نام زده كرده و آن منتهاى آجال و انقضاى أعمار ايشان باشد . چون آن وقت آمده باشد كه در سابق علم ما ، صلاح ايشان در حيات تا آن جا بود ، يك ساعت ايشان را باز پس ندارد ، و نه نيز يك
هامش
( 1 ) . آج ، لب : يجعل ، آز : نجعل .
( 2 ) . آط ، آب ، آز : اندادا .
( 3 ) . قم : خالقك ، ديگر نسخه بدلها : خلقكم .
( 4 ) . آج ، لب : يقبل .
( 5 ) . همهء نسخه بدلها : خشية .
( 6 ) . اساس : تأكل ، به قياس نسخه قم ، تصحيح شد .
( 7 ) . قم : جارتك .
( 8 ) . قم ، همتاى ، آج ، لب : همسايه .
( 9 ) . قم ، آط : آن كه .
( 10 ) . همهء نسخه بدلها بجز قم : همسايه .
( 11 ) . قم : هست .
( 12 ) . همهء نسخه بدلها گفت و .
( 13 ) . قم : كنايت .
( 14 ) . سورهء ص ( 38 ) آيهء 32 .