* ( أَلا ساءَ ما يَحْكُمُونَ ) * ، الا و بد حكم ( 1 ) است آنچه ايشان مىكنند . و آن آن بود كه در جاهليّت كسى را دختر ( 2 ) آمدى او را زنده در گور كردندى ( 3 ) از دو وجه : يكى از ترس ( 4 ) درويشى چنان كه خداى تعالى گفت : وَلا تَقْتُلُوا أَوْلادَكُمْ خَشْيَةَ إِمْلاقٍ ( 5 ) . . . ،
و ديگر آن كه تا ناسزائى به خواستن او فراز نيايد ، چنان كه شاعر ( 6 ) گفت در تشكّى ( 7 ) از مثل اين حال :
تبغّى ابن كوز و السّفاهة كاسمها
ليستاد منها ( 8 ) إن شتونا لياليا
فما اكثر ( 9 ) الأشياء عندي حزازة
بأن أبت مرزيّا ( 10 ) عليك و رازيا ( 11 )
فلا تطلبنها ( 12 ) يابن كوز فإنّه
غذا النّاس مذ قام النّبيّ الجواريا
و إنّ الَّتي ( 13 ) حدّثتموا في أنوفنا ( 14 )
و اعناقنا من الإباء كماهيا
چون اسلام آمد خداى تعالى در اين معنى آيات فرستاد و نهى كرد از اين . و رسول - عليه السّلام - بر اين تهديد كرد و عمّى بود فرزدق را نام او صعصعه . او چون خبر يافت ( 15 ) كه كسى را دختر آمده است او را چند شتر به هديه فرستادى تا او در وجه تجهيز او كردى و او را زنده دفن نكردى ( 16 ) . فرزدق اين در جملهء مفاخر خود باز گفت ، في قوله :
و عمّى الَّذي منع الوايدات
فأحيا الوئيد و لم يوئد ( 17 )
* ( أَلا ساءَ ما يَحْكُمُونَ ) * ، نظيره قوله : أَ لَكُمُ الذَّكَرُ وَلَه الأُنْثى ، تِلْكَ إِذاً قِسْمَةٌ ضِيزى ، ( 18 ) .
هامش
( 1 ) . همهء نسخه بدلها بجز قم : حكمى .
( 2 ) . همهء نسخه بدلها بجز قم : دختران .
( 3 ) . همهء نسخه بدلها : كردى .
( 4 ) . همهء نسخه بدلها : يكى ترس .
( 5 ) . سورهء بنى اسرائيل 17 آيهء 31 .
( 6 ) . قم : شاعرشان ، ديگر نسخه بدلها : شاعر ايشان .
( 7 ) . همهء نسخه بدلها بجز قم و آج : تشنگى .
( 8 ) . همهء نسخه بدلها : منّا .
( 9 ) . همهء نسخه بدلها : اكبر .
( 10 ) . آط ، آب ، آز : مزريّا .
( 11 ) . همهء نسخه بدلها بجز قم : زاريا .
( 12 ) . آط : تطلينها .
( 13 ) . قم : الَّذى .
( 14 ) . آج ، لب : انوقنا .
( 15 ) . همهء نسخه بدلها : يافتى .
( 16 ) . همهء نسخه بدلها بجز قم و آط : كردى .
( 17 ) . اساس : تؤيد ، به قياس نسخه آج تصحيح شد .
( 18 ) . سورهء نجم 53 آيات 21 و 22 .