تخفيف خواستم . ده نماز مرا نظر كرد ( 1 ) تا چهل شد . باز آمدم . گفت : چه كردى ؟
گفتم : ده تخفيف افتاد و چهل ماند . گفت : امّت تو طاقت چهل نماز ندارند . مراجعت كردم تخفيف خواستم ( 2 ) . ده ديگر ( 3 ) تخفيف افتاد همى ( 4 ) همچنين مراجعت مىكردم تا با پنج آمد ( 5 ) . موسى گفت : از اين نيز تخفيف خواه . من گفتم :
از خداى شرم دارم بيش از اين مراجعت ( 6 ) كردن . خداى تعالى گفت : اين پنج نماز فرض كردم ( 7 ) و هر نمازى را ده ثواب باشد . هر كه اين پنج نماز به جاى آرد ، همچنان ( 8 ) باشد كه پنجاه نماز گزارده ( 9 ) و اين خبر ( 10 ) ضعيف است و ما براى سياقت حديث آورديم و آن كه در روايت آمده است و اگر چه اين را تأويل گفتهاند كه روا بود ( 11 ) مصلحت به اوّل پيش از مراجعت اقتضاى پنجاه نماز كرده باشد آنگه عند ( 12 ) مراجعت مصلحت بگردد و همچونين ( 13 ) تا پنج آمدن هر بار كه مراجعت نباشد مصلحت آن مقدار بود . چون مراجعت كنند ، مصلحت بگردد ، چه آنچه متعلَّق باشد به مصلحت به اوقات و اشخاص اسباب مختلف شود . و اين وجهى است كه مشايخ ما در تأويل اين حديث گفتند ( 14 ) .
و سيّد - رحمت اللَّه عليه - در تنزيه الانبيا هم اين وجه گفت ( 15 ) كه اين خبر باطل است از وجهى ديگر ( 16 ) ، و آن آن است كه : نسخ الشّىء قبل دخول وقته يكون بداء ( 17 ) ، نسخ چيز ( 18 ) قبل فعل ( 19 ) روا باشد ( 20 ) و قبل دخول وقته روا نباشد كه بدا بود ، و بدا بر آن كس روا بود كه عالم بود به علم محدث . و قديم - جلّ جلاله - از اين منزّه است ، پس اين حديث از اين وجه كه گفته شد معتمد نيست .
هامش
( 1 ) . قم : نظر كردند ، مل : طرح كرد
( 2 ) . قم : مراجعت كن و تخفيف خواه ، من مراجعت كردم ده ديگر تخفيف كرد .
( 3 ) . آز ، ده نماز ديگر .
( 4 ) . همهء نسخه بدلها : ندارد .
( 5 ) . مل : نماز .
( 6 ) . قم نتوان .
( 7 ) . قم : فريضه كردم .
( 8 ) . آز : همچنين .
( 9 ) . قم بود .
( 10 ) . مل سخت .
( 11 ) . همهء نسخه بدلها كه .
( 12 ) . مل آن .
( 13 ) . قم ، آج ، لب : همچنين ، آط : همچنين .
( 14 ) . آط ، آب ، آز ، آج ، لب : گفتهاند .
( 15 ) . همهء نسخه بدلها جز .
( 16 ) . همهء نسخه بدلها : دگر .
( 17 ) . آج ، لب : ابدا .
( 18 ) . آط ، آب ، آز ، آج ، لب : چيزى .
( 19 ) . همهء نسخه بدلها : فعله .
( 20 ) . آج ، لب : نباشد .