گفتند : براى آن كه على حكمين كرد . عبد اللَّه عبّاس گفت : پس حكمين نشايد كردن ( 1 ) ؟ گفتند : نه ، گفت : [ نه ] ( 2 ) خداى تعالى در بعضى احكام شرع مىفرمايد : * ( وَإِنْ خِفْتُمْ شِقاقَ بَيْنِهِما فَابْعَثُوا حَكَماً مِنْ أَهْلِه وَحَكَماً مِنْ أَهْلِها ) * ( 3 ) - الاية ، جواب نداشتند ( 4 ) و باز نيامدند . عبد اللَّه عبّاس با ( 5 ) نزديك امير المؤمنين آمد و خبر داد [ او را ] ( 6 ) به آنچه رفته بود . او گفت : تو نيك گفتى ، و لكن جواب ايشان نه اين است .
آنگه خود برفت و ايشان را گفت : به خداى بر شما اگر كسى در ميان شما هست كه اين كار نكرده است و نخواسته و الحاح نكرده ، جدا شوى ( 7 ) يا جواب دهى ( 8 ) . كس از ايشان جواب نداد ، گفت : اكنون خون ( 9 ) شما كردى ( 10 ) هم شما بيرون آمديد ( 11 ) ، آنگه [ به ] ( 12 ) ايشان به نهروان قتال كرد تا همه را بكشت مگر تنكى ( 13 ) چند بجستند .
قوله - عزّ و جلّ :
وَ اعْبُدُوا اللَّه وَلا تُشْرِكُوا بِه شَيْئاً وَبِالْوالِدَيْنِ إِحْساناً وَبِذِي الْقُرْبى وَالْيَتامى وَالْمَساكِينِ وَالْجارِ ذِي الْقُرْبى وَالْجارِ الْجُنُبِ وَالصَّاحِبِ بِالْجَنْبِ وَابْنِ السَّبِيلِ وَما مَلَكَتْ أَيْمانُكُمْ إِنَّ اللَّه لا يُحِبُّ مَنْ كانَ مُخْتالًا فَخُوراً ‹ 36 › الَّذِينَ يَبْخَلُونَ وَيَأْمُرُونَ النَّاسَ بِالْبُخْلِ وَيَكْتُمُونَ ما آتاهُمُ اللَّه مِنْ فَضْلِه وَأَعْتَدْنا لِلْكافِرِينَ عَذاباً مُهِيناً ‹ 37 › وَالَّذِينَ يُنْفِقُونَ أَمْوالَهُمْ رِئاءَ النَّاسِ وَلا يُؤْمِنُونَ بِاللَّه وَلا بِالْيَوْمِ الآخِرِ وَمَنْ يَكُنِ الشَّيْطانُ لَه قَرِيناً فَساءَ قَرِيناً ‹ 38 › وَما ذا عَلَيْهِمْ لَوْ آمَنُوا بِاللَّه وَالْيَوْمِ الآخِرِ وَأَنْفَقُوا مِمَّا رَزَقَهُمُ اللَّه وَكانَ اللَّه بِهِمْ عَلِيماً ‹ 39 › إِنَّ اللَّه لا يَظْلِمُ مِثْقالَ ذَرَّةٍ وَإِنْ تَكُ حَسَنَةً يُضاعِفْها وَيُؤْتِ مِنْ لَدُنْه أَجْراً عَظِيماً ‹ 40 ›
فَكَيْفَ إِذا جِئْنا مِنْ كُلِّ أُمَّةٍ بِشَهِيدٍ وَجِئْنا بِكَ عَلى هؤُلاءِ شَهِيداً ‹ 41 › يَوْمَئِذٍ يَوَدُّ الَّذِينَ كَفَرُوا وَعَصَوُا الرَّسُولَ لَوْ تُسَوَّى بِهِمُ الأَرْضُ وَلا يَكْتُمُونَ اللَّه حَدِيثاً ‹ 42 › يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَقْرَبُوا الصَّلاةَ وَأَنْتُمْ سُكارى حَتَّى تَعْلَمُوا ما تَقُولُونَ وَلا جُنُباً إِلَّا عابِرِي سَبِيلٍ حَتَّى تَغْتَسِلُوا وَإِنْ كُنْتُمْ مَرْضى أَوْ عَلى سَفَرٍ أَوْ جاءَ أَحَدٌ مِنْكُمْ مِنَ الْغائِطِ أَوْ لامَسْتُمُ النِّساءَ فَلَمْ تَجِدُوا ماءً فَتَيَمَّمُوا صَعِيداً طَيِّباً فَامْسَحُوا بِوُجُوهِكُمْ وَأَيْدِيكُمْ إِنَّ اللَّه كانَ عَفُوًّا غَفُوراً ‹ 43 ›
[ 310 - پ ]
بپرستيد ( 14 ) خداى را و انباز مگيريد به او چيزى ( 15 ) و با مادر و پدر نيكويى كنى ( 16 ) و با خويشان و يتيمان و درويشان و همسايهء خويشاوند و همسايهء دور و همسايهء هم پهلو ، و رهگذرى ( 17 ) و بردگانتان كه خداى ندارد دوست آن را كه متكبّر
هامش
( 1 ) . مر : نشايد گرفتن .
( 2 ) . اساس : ندارد ، با توجّه به وز و ديگر نسخه بدلها افزوده شد .
( 3 ) . سورهء نساء ( 4 ) آيهء 35 .
( 4 ) . آج ، لب ، فق ، مر : ندانستند .
( 5 ) . مر : باز .
( 12 - 6 ) . اساس : ندارد ، با توجّه به وز و ديگر نسخه بدلها افزوده شد .
( 7 ) . مر : شويد .
( 8 ) . مر : دهيد .
( 9 ) . آج ، لب ، فق ، مر : چون .
( 10 ) . كردى / كرديد .
( 11 ) . آج ، لب ، فق : آمدى .
( 13 ) . مر : تنى .
( 14 ) . آج ، لب ، فق : و بپرستيد .
( 15 ) . آج ، لب : با او هيچ چيز را .
( 16 ) . كنى / كنيد .
( 17 ) . آج ، لب : و مسافر .