يا كميل ! خازنان مال در آن حال كه زنده باشند مردهاند ، و عالمان آنگه كه مرده باشند زنده [ اند ] ( 1 ) تا جهان بماند ايشان بمانند اشخاص ايشان مفقود باشد ( 2 ) ، و مثال ( 3 ) ايشان در د [ لها ] ( 4 ) موجود .
آنگه گفت : هاىهاى ! اين جا علمى ( 5 ) بسيار هست اگر كسى را يابم كه بر گيرد و [ تحمّل ] ( 6 ) كند - و اشارت كرد به دستها ( 7 ) به سينه خود در حديثى دراز كه در وصف اهل روزگار و عالمان وقت خود بكرد - تا در آخر كلام گفت : بار خدايا ! زمين خالى نباشد از حجّتى از آن تو بر خلق ، امّا ظاهر ( 8 ) مغلوب يا خايف ( 9 ) مغمور ( 10 ) : ظاهر مغلوب چون او كه اوّل ائمة ( 11 ) است ، و خائف مغمور چون فرزندش كه آخر ائمّه است براى آن كه تا حجّتهاى تو باطل نشود ، كجااند ايشان ؟ ايشان به عدد اندكند و به [ قدر و ] ( 12 ) منزلت بزرگند . خداى تعالى به ايشان حجّتهاى ( 13 ) خود نگاه دارد تا در دل اشباه خود نهند ، علم ، ايشان را بر حقايق ايمان واقف كرده باشد ، ايشان را راحت ( 14 ) يقين خوش آمده باشد ، مستأنس باشند به آنچه جاهلان از آن مستوحش باشند ، و آنچه مترفان منعمان ( 15 ) را درشت آيد ايشان را نرم بود ، صحبت ايشان با دنيا به ( 16 ) تنهايى بود كه جانها از تن معلَّق بود به محلّ اعلى ، ايشان خلفاى خدا باشند در زمين و حجج او بر بندگانش .
آنگه گفت :
آه شوقا الى رؤيتهم
، اى يا سه به ديدار ايشان ! آن كس كه [ اين ] ( 17 ) داند بر تو راسخ نباشد ، و آن كه اين نداند شنيدن و فهم كردن بر تو هم راسخ
هامش
( 6 - 4 - 1 ) . در اساس كلمه زير وصّالى رفته است ، با توجّه به مج و ديگر نسخه بدلها افزوده شد .
( 2 ) . دب : باشند .
( 3 ) . مب ، مر : امثال .
( 5 ) . در اساس كه كلمه نو نويس است : علم ، با توجّه به مج تصحيح شد .
( 7 ) . اساس كه نو نويس است : به دست خود ، با توجّه به مج و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد .
( 8 ) . دب ، آج ، لب ، فق ، مب : ظاهرى .
( 9 ) . دب ، آج ، لب ، مر : خايفي .
( 10 ) . اساس كه كلمه نو نويس است : مستور ، با توجّه به مج و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد .
( 11 ) . اساس كه كلمه نو نويس است و آج ، لب ، فق ، مب ، مر : امّت ، با توجّه به مج تصحيح شد .
( 12 ) . اساس : ندارد ، با توجّه به مج و ديگر نسخه بدلها افزوده شد .
( 13 ) . اساس كه نو نويس است : حجت و بيّنات ، با توجّه به مج و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد .
( 14 ) . دب ، آج ، لب ، فق ، مب ، مر : راحتى .
( 15 ) . مب : منعم .
( 16 ) . همه نسخه بدلها : ندارد .
( 17 ) . اساس : ندارد ، با توجّه به مج و ديگر نسخه بدلها افزوده شد .