ضمّه ( 1 ) ما بعد « واو » نوشتند ، و چون ما بعد همزه كسره بود ، « يا » نويسند ، نبينى كه در « او ائتمن » ، « واو » براى كسره ما بعد « يا » نوشتند ( 2 ) ، و بايد تا از خداى بترسد [ و ] ( 3 ) در آنچه او را امين داشته باشند خيانت نكند .
آنگه به وعظ گواهان باز آمد و گفت : * ( وَلا تَكْتُمُوا الشَّهادَةَ ) * ، و گوايى ( 4 ) كه دانى پنهان مكنى . و ابو عبد الرّحمن السلمى به « يا » خواند .
آنگه ( 5 ) وعيد آنان گفت كه گوايى پنهان كنند ، گفت ( 6 ) : * ( وَمَنْ يَكْتُمْها فَإِنَّه آثِمٌ قَلْبُه ) * ، و هر كه پنهان باز كند گواهى ( 7 ) او را دلش بزهكار بود ، براى اين ( 8 ) حوالت بزه با دل كرد كه كتمان ( 9 ) فعل دل است و در دل پنهان باز كند ، يعنى عزم كند على الكتمان و الامساك عنها ، چنان كه گفت : بما كسبت يداك ( 10 ) ، و : بِما قَدَّمَتْ أَيْدِيكُمْ ( 11 ) .
و ابراهيم بن ابي عبله ( 12 ) خواند : فانّه اثم قلبه ، اى جعل قلبه اثما . * ( وَاللَّه بِما تَعْمَلُونَ عَلِيمٌ ) * ، و خداى تعالى داناست به آنچه شما مىكنى .
علما گفتند : خداى تعالى در اين سورت پانصد حكم بيان كرد ، از جمله آن بيست و پنج حكم در اين آيت است ، يكى : * ( إِذا تَدايَنْتُمْ بِدَيْنٍ إِلى أَجَلٍ مُسَمًّى فَاكْتُبُوه ) * ، گفت : [ 380 - ر ] چون دينى به كسى دهى بنويسى .
دؤم ( 13 ) گفت : بايد تا دبيرى از ميان شما آن بنويسد به عدل [ چنان كه ] ( 14 ) از جانبى بر جانبى ظلم نباشد .
هامش
( 1 ) . اساس : كلمه مخدوش است ، با توجّه به تب و ديگر نسخه بدلها آورده شد .
( 2 ) . با توجّه به قاعده صرفى كتابت همزه به نظر مىرسد كه كاتب در اين جا مرتكب اشتباه شده است و مىبايد جمله اين طور باشد : « ضمّه ما قبل » واو « نوشتند و چون ما قبل همزه كسره بود » ياء « نويسند . نبينى كه در » و ائتمروا « براى كسره ما قبل » يا « نوشتند .
( 3 ) . اساس : ندارد : با توجّه به تب و ديگر نسخه بدلها افزوده شد .
( 7 - 4 ) . همه نسخه بدلها : گواهى .
( 5 ) . اساس كه در اين مورد نو نويس است : گفت پس از آن كه ، با توجه به تب و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد .
( 6 ) . تب : ندارد ، مب كه .
( 8 ) . تب ، مج ، وز ، دب ، آج ، لب : آن .
( 9 ) . وز ، دب ، فق ، مر دل .
( 10 ) . كذا : در اساس و همه نسخه بدلها ، در صورتى كه اشاره به آيتى از آيات قرآنى باشد ، بايد چنين مىبود : * ( بِما كَسَبَتْ قُلُوبُكُمْ ) * سوره بقره ( 2 ) آيه 225 يا آيتى مثل : * ( فَبِما كَسَبَتْ أَيْدِيكُمْ ) * ، سوره شورى ( 42 ) آيه 30 .
( 11 ) . سوره آل عمران ( 3 ) آيه 182 ، نيز سوره انفال ( 8 ) آيه 51 .
( 12 ) . تب ، دب : ابراهيم بن ابى عيله .
( 13 ) . فق ، مب ، مر : دويم .
( 14 ) . اساس : كلمه زير وصّالى رفته است ، با توجّه به تب و ديگر نسخه بدلها افزوده شد .