خلاف كردهاند ، و گفتند : دو ماه و پنج روز باشد عدّت پرستار بر نيمه عدّت زن آزاد ، و بعضى اصحابان ( 1 ) ما هم اين گفتند . و در عدّت آبستن گفتند جماعتى فقها كه :
وضع حمل باشد ، و اگر مرد را هنوز دفن نكرده باشند ، و بنزديك ما اين عدّت مطلَّقه باشد .
فأمّا المتوفّى عنها زوجها فعدّتها ابعد الاجلين باشد - چنان كه گفتيم - براى آن كه زن آزاد را از شوهر سوك بايد داشتن از ترك زينت و سرمه در چشم كردن ( 2 ) ، و از خانه بيرون آمدن . و عبد اللَّه عبّاس و ابن شهاب همچنين گفتند و مذهب شافعى و مالكى اين است ، و نيز جامه رنگين نپوشد ، و جامه سياه خود هميشه مكروه است پوشيدن ، و اگر چه چشمش به درد آيد ، چيزى در چشم كند كه نه سرمه باشد ، و در او طيب ( 3 ) نباشد .
امّ سلمه روايت كند كه : زنى بنزديك پيغامبر - صلَّى اللَّه عليه و آله - آمد و گفت : يا رسول اللَّه ! شوهر دخترم فرمان يافته است ، و او را چشم درد مىكند و رنجور است ، دستور باشى ( 4 ) كه سرمه در چشم كند ؟
رسول - عليه السّلام - گفت : يكى از شما روا مىداشت كه يك سال در خانه بنشيند و جامه كهنه پوشد و زينت رها كند و سرمه رها كند ، آنگه بيرون آيد و پشكى به سگى ( 5 ) اندازد ، يعنى كه عدّت شوهر بينداختم . اكنون چهار ماه و ده روز نمىتواند صبر كردن ! و رسول - عليه السّلام - گفت : حلال نباشد هيچ كس را كه ايمان دارد به خداى و ( 6 ) قيامت كه بر مرده اى ( 7 ) سوك دارد بالاى سه روز ، مگر زن ( 8 ) كه سوك شوهر
هامش
( 1 ) . آج ، لب ، فق : اصحاب .
( 2 ) . مب ، مر : در چشم كشيدن .
( 3 ) . فق : داروى طبيب ، آج ، لب ، مب ، مر : داروى طيب .
( 4 ) . دب ، مب ، مر : دستورى باشد ، آج ، لب ، فق : دستور مىباشى .
( 5 ) . اساس ، مج ، وز ، آج ، لب ، فق : بسكى ، مب : سكى ، مر : بسنكى ، دب : ندارد . اختيار متن از روى اطمينان با توجّه به نصّ روايت از تفسير طبرى چاپ مصر ( 2 / 512 ) صورت گرفت كه از امّ سلمه نقل شده است كه زنى همسرش را از دست داد ، چشمش درد گرفت خدمت پيامبر آمد و در مورد سرمه سؤال كرد . حضرت فرمود :
« لقد كانت احداكنّ تكون فى الجاهليّة فى شرّ احلاسها ، فتمكث فى بيتها حولا اذا توفّى عنها زوجها ، فيمرّ عليها الكلب فترميه بالبعرة افلا اربعة اشهر و عشرا » .
ايضارك : ص 326 همين جلد .
( 6 ) . مب به روز .
( 7 ) . همهء نسخه بدلها : مرده .
( 8 ) . آج ، لب ، فق ، مب ، مر : زنى .