راوى خبر گويد مجاهد را گفتم : چرا پياده آمد ، بر مركوبى ( 1 ) ننشست ؟ گفت :
و كدام چهار پاى او را بر گرفتى ( 2 ) كه ( 3 ) هر گام كه او نهادى سه روزه راه ماست ( 4 ) ، هر كجا پاى فرو نهاد امروز آبادانى است ، و هر چه از ميان خطوات او افتاد امروز بيابان است . به مكّه آمد و جبريل او را مناسك بياموخت از خداى ، و آدم حجّ كرد .
چون فارغ شد ، فريشتگان او را تهنيت كردند ، گفتند : برّ حجّك ، حجّت پذيرفته ( 5 ) باد ، ما اين خانه را پيش از تو زيارت كردهايم به دو هزار سال . گفت : در طواف چه گفتى ( 6 ) ؟ گفتند : سبحان اللَّه و الحمد للَّه و لا إله الَّا اللَّه و اللَّه اكبر . آدم هم اين كلمات مىگفت ، خداى تعالى گفت : تو بيفزاى و بگو : لا حول و لا قوّة الَّا باللَّه ( 7 ) ، آدم ( 8 ) مىگفت . چون به ابراهيم رسيد ، او را گفتند ( 9 ) بيفزاى ( 10 ) : العلىّ العظيم .
عبد اللَّه عبّاس گفت : آدم چهل حجّ كرد از زمين هند به مكّه پياده . آن خانه ( 11 ) همچنان بود تا ايّام طوفان نوح . چون ايّام طوفان خواست بودن ، خداى تعالى فرمود تا با آسمان چهارم بردند ، و به يك روايت با آسمان هفتم . و خداى تعالى جبريل را فرستاد تا سنگ سياه در كوه بو قبيس پنهان كرد صيانت آن را از غرق طوفان . چون طوفان كناره شد ، جاى خانه خالى ماند [ 147 - ر ] تا به روزگار ابراهيم - عليه السّلام .
چون خداى تعالى ابراهيم و اسماعيل را فرمود كه خانهء مرا به مكّه بنا كنى ، ابراهيم ندانست كه كجا بايد كردن ( 12 ) ، گفت : بار خدايا ! مرا بنماى تا كجا بايد كردن اين بنا .
حسن بصرى روايت كند از امير المؤمنين على - عليه السّلام - كه : خداى تعالى بادى بفرستاد نرم نام آن بار سكينه ( 13 ) بر صورت مارى دو سر ، در پيش ابراهيم ايستاد تا
هامش
( 1 ) . دب ، مر : مركبى .
( 2 ) . دب ، مر : چهار پاى او را مىتوانست كشيدن ، آج ، لب ، فق : كدام چهار پاى او را مىتواند كشيد .
( 3 ) . مج ، وز ، آج ، لب ، مر : چو ، دب ، فق : چون .
( 4 ) . دب ، آج ، لب ، فق ، مر : ما بودى .
( 5 ) . مج ، وز : پذيرفته ، لب : بپذرفته .
( 6 ) . گفتى / گفتيد .
( 7 ) . همهء نسخه بدلها ، بجز مب ، مر العلىّ العظيم .
( 8 ) . دب ، آج ، لب ، فق ، مر اين كلمات .
( 9 ) . همهء نسخه بدلها ، بجز مب : رسيد گفت .
( 10 ) . مج ، وز گفت .
( 11 ) . دب ، آج ، لب ، فق ، مر : پياده آمد بدان خانه .
( 12 ) . مر : كجا بنا كند ، دب ، آج ، لب : فق : كه كجا بنا بايد كردن .
( 13 ) . مر بود .