مشهور عرب نمايشنامهاى نوشته بنام « اهل الكهف » اين كتاب بوسيلهء آقاى ابو الفضل طباطبائى با يك مقدمهء تاريخى به فارسى ترجمه شده و در مقدمهء آن گويد :
شهر افه زو يا افه زوس كه در نزد عربها معروف بافسوس است در فلسطين واقع بود در نزديكى كوه آنشيلوس كه غار معروف اصحاب كهف در آن است .
بنا بر اين غار اصحاب كهف در فلسطين مىباشد .
در الميزان آمده : در فاصلهء هشت كيلومترى عمّان پايتخت اردن دهى است بنام رجيب و در نزديكى آن غارى است كه در كوه كنده شده رو بجنوب ، اطراف آن از شرق و غرب باز است و شعاع آفتاب بر آن ميافتد در داخل غار سكَّوئى است سه متر در دو متر و نيم و در غار چند تا قبر هست به صورت قبور بيزانسى گويا هشت يا هفتاند و بر ديوارهاى آن نقوش و خطوطى است بخطَّ يونانى قديم و ثمودى كه خوانده نميشود و نيز نقش سگى هست كه با رنگ سرخ رنگ آميزى شده و بالاى غار آثار صومعه بيزانسى هست كه كاوشها و آثار كشف شده دلالت دارند بر اينكه آن صومعه در زمان پادشاهى جوستينوس اوّل بنا شد كه از 418 تا 427 ميلادى پادشاهى كرده و آثار ديگرى دلالت دارد كه صومعه بعد از اسلام به مسجد مبدّل شده است .
اين كهف پيوسته متروك بود تا ادارهء آثار باستانى اردن در كاوش و تحقيق آن همّت گماشت ، و اماراتى بدست آمد كه كهف مذكور در قرآن همين است . . . شهر عمّان بنا شده در جاى شهرى بنام « فيلادلفيا » كه يكى از شهرهاى - مشهور قبل از اسلام بود ، آن شهر و حوالى آن از اوّل قرن دوم ميلادى تا فتح فلسطين بدست مسلمين ، تحت استيلاء روم بود .
حقّ اين است كه مشخصّات غار اصحاب كهف بر غار رجيب انطباقش از ديگرى بيشتر است . منابع غير اسلامى اين قضيّه قطع نظر از قرآن مجيد در منابع اسلامى و غير اسلامى نقل شده است طالب تفصيل به الميزان و مقدّمه
قاموس قرآن ( فارسي ) — صفحة 163
مساهمون: سيد علي اكبر قرشي
ص١٦٣