از كدام شخص ياد گرفته و يا اجتهاد خودش بوده است و نيز از عطاء بن ابن رباح كه تابعى است و زمان رسول خدا را درك نكرده و همان است كه از طرف بنى اميّه در مكَّه ندا ميكردند : جز از عطاء بن ابى رباح از كسى فتوى نپرسيد چنان كه در دائرة المعارف وجدى است در جامع الرواة گفته او از اصحاب امير المؤمنين عليه السّلام و خلط كننده بود ( ظاهرا در روايت يا دوستى اهل بيت را بدوستى بنى اميّه ) و ايضا از عكرمه كه غلام ابن عباس بود و حصين بن خبر او را به عبد اللَّه بن عباس آنگاه كه حكومت بصره داشت بخشيد و هر چه آموخت از ابن عباس آموخت و زمان وحى را هرگز درك نكرد . در رجال اردبيلى از خلاصهء علَّامه نقل شده « عكرمة مولى ابن عباس ليس على طريقنا و لا من اصحابنا » اين شخص از خوارج و از دشمنان على عليه السّلام است رجوع شود به « اهل البيت » در اين كتاب .
و ضحاك بن مزاحم مفسّر مشهور تابعى است در سال 102 از دنيا رفته و زمان وحى را اصلا نديده است .
حالا بيائيم در مكَّى و مدنى بودن آيات و سوره ها باقوال اينان اعتماد كنيم بىآنكه دليل متقنى در دست داشته باشيم .
بهر حال در تشخيص مكَّى و مدنى بودن بايد به نظر صاحب « قرآن در اسلام » اعتماد كرد و نيز بروايات فريقين كه در شأن نزول وارد شده بشرطيكه قابل اعتماد باشند . عدد آيات قرآن در مجمع البيان تفسير « هل اتى » از رسول خدا صلَّى اللَّه عليه و آله نقل شده فرمود :
جميع سوره هاى قرآن صد و چهارده سوره و جميع آيات آن ششهزار و دويست و سى و شش ( 6236 ) آيه است و حروف قرآن سيصد و بيست و يك هزار و دويست و پنجاه ( 321250 ) حرف مىباشد . . .
در وافى و مرآة العقول از تفسير سيد حيدر آملى عدد سور و آيات و كلمات و حروف و فتحه ها و ضمّه ها
قاموس قرآن ( فارسي ) — صفحة 291
مساهمون: سيد علي اكبر قرشي
ص٢٩١