آل عمران : 88 وعدهء عدم تخفيف عذاب دلالت دارد بر اينكه شكنجه و عذاب آنها هميشه تازه و پيوسته ناراحت كننده است و نيز فرموده * ( إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا بِآياتِنا سَوْفَ نُصْلِيهِمْ ناراً كُلَّما نَضِجَتْ جُلُودُهُمْ بَدَّلْناهُمْ جُلُوداً غَيْرَها لِيَذُوقُوا الْعَذابَ . . . ) * نساء : 56 توضيح * ( نَضِجَتْ جُلُودُهُمْ ) * در « جلد » گذشت يعنى هر وقت پوستهاى آنها پخت و بىحسّ شد ، پوستهاى ديگرى را بر آنها عوض ميگيريم تا عذاب را بچشند . آيهء شريفه در اثبات مطلب كاملا روشن است .
همچنين است آيات * ( فَلا يُخَفَّفُ عَنْهُمُ الْعَذابُ وَلا هُمْ يُنْصَرُونَ ) * بقره : 86 * ( وَإِذا رَأَى الَّذِينَ ظَلَمُوا الْعَذابَ فَلا يُخَفَّفُ عَنْهُمْ وَلا هُمْ يُنْظَرُونَ ) * نحل : 85 * ( وَقالَ الَّذِينَ فِي النَّارِ لِخَزَنَةِ جَهَنَّمَ ادْعُوا رَبَّكُمْ يُخَفِّفْ عَنَّا يَوْماً مِنَ الْعَذابِ ) * غافر : 49 و روشنتر از اينها آيهء * ( وَالَّذِينَ كَفَرُوا لَهُمْ نارُ جَهَنَّمَ لا يُقْضى عَلَيْهِمْ فَيَمُوتُوا وَلا يُخَفَّفُ عَنْهُمْ مِنْ عَذابِها كَذلِكَ نَجْزِي كُلَّ كَفُورٍ ) * فاطر : 36 است . كه مرگ و راحتى و تخفيف را از اهل عذاب نفى مىكند .
در بارهء اهل بهشت آمده * ( خالِدِينَ فِيها لا يَبْغُونَ عَنْها حِوَلًا ) * كهف : 108 يعنى در بهشت هميشگى اند و انتقال از آن را طالب نيستند و از آن سير نميشوند . * ( لا يَسْمَعُونَ حَسِيسَها وَهُمْ فِي مَا اشْتَهَتْ أَنْفُسُهُمْ خالِدُونَ ) * انبياء : 102 صداى آتش را نمىشنوند و در آنچه نفسشان ميل دارد دائمىاند .
گر چه درك اين حقيقت براى ما مشكل است ولى نميتوان اوضاع عالم آخرت را از اين جهان قياس گرفت . و قوانين هر دو را يكى دانست .
و امّا راجع بمطلب سوّم :
عذاب و شكنجه و گرفتارى آخرت صورت واقعى عصيان و مخالفت دنيا است و آن لازم و دائم است توضيح آنكه : اعمال خوب و بد آدمى ، اجزاء بدن اوست كه
قاموس قرآن ( فارسي ) — صفحة 278
مساهمون: سيد علي اكبر قرشي
ص٢٧٨