* ( بِه خَطِيئَتُه فَأُولئِكَ أَصْحابُ النَّارِ هُمْ فِيها خالِدُونَ ) * بقره : 81 توجيه اين آيه در « حوط » گذشت .
* ( رَبَّنا لا تُؤاخِذْنا إِنْ نَسِينا أَوْ أَخْطَأْنا . . . ) * بقره : 286 اگر مراد از آيه خطا بمعنى دوّم باشد صريح است كه بعضى از نسيانها و خطاها مؤاخذه دارد مثل اينكه نسيان و خطا در اثر اهمال و بىاعتنائى باشد در اين صورت هر چند عامل در موقع نسيان و خطا غير مختار است ولى سبب آن دو اختيارى است در بارهء شخص مجرم آمده كه روز قيامت ميگويد : خدايا چرا مرا كور محشور كردى خطاب رسد * ( كَذلِكَ أَتَتْكَ آياتُنا فَنَسِيتَها . . . ) * طه : 126 گر چه مراد از نسيان در اين آيه بىاعتنائى و ترك عمل است . المنار در بارهء آيهء ما نحن فيه توجيه متقنى دارد كه قابل توجّه است .
خاطئون و خاطئين پنج بار در قرآن مجيد آمده و همه در بارهء كسانى است كه عمدا خطا و گناه كردهاند مثل * ( إِنَّ فِرْعَوْنَ وَهامانَ وَجُنُودَهُما كانُوا خاطِئِينَ ) * قصص : 8 و در سابق گفتيم : كه خاطئ بگناهكار اطلاق مىشود و مخطىء بخطا كنندهء معذور . خاطئه مؤنّث خاطئ است مثل * ( ناصِيَةٍ كاذِبَةٍ خاطِئَةٍ ) * علق : 16 و در آيه * ( وَجاءَ فِرْعَوْنُ وَمَنْ قَبْلَه وَالْمُؤْتَفِكاتُ بِالْخاطِئَةِ ) * حاقّه : 9 بمعنى گناه است چنان كه راغب گفته . در مجمع آن را مصدر گرفته و اسم مصدر معنى كرده است و در اقرب ميگويد :
مصدر است مثل عاقبت .
خطيئة * ( وَمَنْ يَكْسِبْ خَطِيئَةً أَوْ إِثْماً ثُمَّ يَرْمِ بِه بَرِيئاً فَقَدِ احْتَمَلَ بُهْتاناً وَإِثْماً مُبِيناً ) * نساء : 112 هر كه خطا يا گناهى كند و آن را به گردن بيگناهى افكند ، بهتانى و گناهى آشكار بدوش گرفته است .
به نظر ميايد كه مراد از خطيئة شقّ دوّم خطاست كه خطاى معذور و غير مسئول است . راغب نيز چنين معتقد است . در اين صورت ترديد ميان خطيئة و اثم كاملا روشن است در الميزان خطيئة را بمعنى معصيت
قاموس قرآن ( فارسي ) — صفحة 260
مساهمون: سيد علي اكبر قرشي
ص٢٦٠