است . طبرسى هم مثل جوهرى نقل كرده . اصل آن چنان كه در « بضع » گفته شد بمعنى قطع است سرمايه را بدان علَّت بضاعت گفتهاند كه مقدارى مخصوص و جدا شده از مال است * ( « هذِه بِضاعَتُنا رُدَّتْ إِلَيْنا » ) * يوسف : 65 ، اين سرمايه ى ماست كه بما برگردانده شد .
بُطؤ :
تأخير كردن . راغب تأخير در سير گفته ولى طبرسى و جوهرى و قاموس مطلق تأخير گفتهاند * ( « وَإِنَّ مِنْكُمْ لَمَنْ لَيُبَطِّئَنَّ » ) * نساء :
72 ، بعضى از شما از خروج بر جهاد تأخير مىكند . مفردات آن را در آيه ، متعدّى گرفته يعنى : بعضى از شما ديگران را بتأخير وا ميدارد ولى ديگران باب افعال را از اين مادّه ، لازم گرفتهاند . احتمال دارد كه باب افعال در آيه بمعنى تكثير باشد ، يعنى پيوسته تأخير ميكنند ، راغب اين احتمال را از ديگران نقل كرده است .
بَطَر :
( بر وزن فرس ) طغيان .
حيرت . تكبّر . * ( « وَلا تَكُونُوا كَالَّذِينَ خَرَجُوا مِنْ دِيارِهِمْ بَطَراً وَرِئاءَ النَّاسِ » ) * انفال : 47 ، نباشيد مانند آنان كه از ديارشان روى طغيان و خود نمائى بيرون شدند . ابن اثير در نهايه ميگويد : بطر بمعنى طغيان است ، حيرت در مقابل حقّ و تكبر از حقّ نيز گفتهاند در صحاح و قاموس نيز قريب به آن ذكر شده . راغب آن را دهشت و خود گم كردن در مقابل شكر و حق نعمت ، گفته است . اين معانى تفاوت چندانى ندارند * ( « وَكَمْ أَهْلَكْنا مِنْ قَرْيَةٍ بَطِرَتْ مَعِيشَتَها فَتِلْكَ مَساكِنُهُمْ لَمْ تُسْكَنْ مِنْ بَعْدِهِمْ » ) * قصص :
58 ، چه بسيار قريه ها را هلاك كرديم كه در رفاه معاش طغيان كرد ، آنست كه مسكنهايشان كه پس از آنها جز اندكى مسكون نشده « معيشتها » در آيه ى شريفه منصوب بنزع خافض و فاعل بطرت ، قريه است يعنى « بطرت فى معيشتها » .
بَطش :
اخذ بشدّت * ( « إِنَّ بَطْشَ رَبِّكَ لَشَدِيدٌ » ) * بروج : 12 ، راستى اخذ ( انتقام ، عذاب ) پروردگارت سخت است ، بطش