همان قصر حاكم بود ، در گوشهء شمال غربى باروى شهر قلعه سفيد رنگ مستطيل شكلى را ديدم كه بخشهايى از آن بر پايههاى سنگى بنا شده بود كه يادآور مظهر باروها و ساختمانهاى اروپايى را داشت ، از اين جهت تقارن عجيبى ميان اين مظهر و پيشينهء شرقى آن در ذهن تداعى مىشد ، در حومهء شهر مدينه كه « المناخة » نام دارد و در ميان قطعات تيرهء سنگ كوهها و تپهها و ساختمانهاى سنگى ميان آن ، گنبد و گلدستههاى نوساز 5 مسجد ديده مىشود كه تلألؤ خاصى دارند و در پس آن در منتهى اليه شرق مدينه جوهرهء اصلى شهر كه همانا برجهاى چهارگانه ( شايد مقصود او گلدستههاى حرم باشد ) و گنبد سبز رنگ زيبا ، كه در زير آن پيامبر آرميده است ، چشم را خيره مىكند ، و كمى دور تر از آن ، تعدادى گنبد سفيد كه بر روى سطحى سبز رنگ بنا شده ديده مىشود ( قبرستان بقيع ) از اين نقطه ، و به سمت جنوب باغها و نخلستانهاى عظيمى به چشم مىخورد كه در تاريخ اسلام به « درختان مدينه » شهرت دارد و در پس آنها دشتهايى قرار دارد كه پوشيده از سنگهاى سياه آتشفشانى است كه در ميان آنها راههاى پر پيچ و خمى براى عبور كاروان شتران باز شده است .
بورتون آنگاه به مراسم استقبال از رسيدن او به شهر پرداخته ، مىگويد : عربها معمولًا در اين گونه وضيعيتها از ديگر اقوام شرقى ، از عواطف و احساسات بيشترى برخوردارند ؛ زيرا در خميرهء آنها محبت و عاطفهء بيشترى نهفته است و مىتوانند عواطف و علاقهء خود را به تازه وارد به بهترين شكلى ابراز نمايند ، مىگويد پس از آن كه كاروان از دروازهء العنبرى گذشت ، گروه گروه در معبر خاكى به حركت درآمده و از محلهء العنبريه - كه مهمترين محله حومه شهر است - عبور نمودند ، آنگاه از روى پلى سنگى با يك دهانه كه بر روى مسيلى به نام « السيح » ساخته شده بود
موسوعة العتبات المقدسة ( مدينة / مكة ) ( مكه و مدينه از ديدگاه جهانگردان اروپايى ) ( فارسى ) — صفحة 126
مساهمون: جعفر الخياط
ص١٢٦