از ديگر خانوادههاى قديمى در مدينه ، مىتوان از آنانى كه از نسل عباسيان مىباشند نام برد ، ليكن اين مردمان كه به « الخليفه » ؛ يعنى بازماندگان از نسل خلفا شهرت دارند امروزه مردمانى فقير و كم اهميتند .
بورخارت آنگاه به عمده مردمان مدينه اشاره دارد و مىگويد : نسل دوم و سوم مردمان غير عربى كه به مدينه هجرت كردهاند به تدريج عرب شده و آثار عربيت را حتى در شكل ظاهرى چهرهء آنان مىتوان مشاهده كرد . وى در پايان اين فصل درباره پوشش و لباس مردم مدينه و اسلحهء آنان و وضعيت اقتصادى و تجارت و خوراك و عادات و رسوم و طبايع آنها به تفصيل سخن مىگويد .
سر ريچارد بورتون
پس از گذشت چهل سال از سفر بورخارت ، جهانگرد ديگرى به نام سر ريچارد بورتون در سال 1853 ميلادى به ديدار از مكه و مدينه نائل آمد ، اين انگليسى توانست با مهارت تمام حقيقت شخصيت خود را از همگان مخفى كند و بدين گونه مدت درازى را در مدينه و مكه به گردش و ديدار از آثار آن بپردازد و مناسك حج را نيز بجاى آورد . او خود را افغانى و به نام « عبداللَّه » معرفى نمود و بدين گونه حقيقتش بر كسى فاش نشد .
بورتون سفرنامهء جالبى در دو جلد از خود بر جاى گذاشت كه مطالعهء آن نشان مىدهد او به راحتى توانسته است همهء مطالب را دربارهء اين دو شهر جمع آورى نموده و در كتاب خود بياورد . « 1 »
هامش
( 1 )1 - Burton , Richard F - Personal Narrative of a Piligrimauleto AL Madinah d Me ccah . Edited by his wife isabel Burtton ( London 19630 . Memorial edition .