به اين بيان كه :
- اولًا : اينكه گفته مىشود : كتاب « الاستبصار » از جمله كتب فتوايى شيخ ( رحمه الله ) نيست ، سخن ناصواب و غير قابل قبولى است ؛ البته اين مطلب عجيب در السنهى فقهاى زمان ما بسيار به چشم مىخورد .
به نظر مىرسد ، بهترين دليل در رد اين استدلال ، كلام صريح مقدمهى كتاب « الاستبصار » است ، كه شيخ طوسى ( رحمه الله ) در آنجا مىفرمايد : « ترتيب رواياتيكه من در اين كتاب مطرح مىكنم ، اين است كه در ابتداء روايات مورد اعتمادم در فتوا را مىآورم » .
حال آيا ، از اين عبارت گوياتر و روشنتر در رد ادّعاى ياد شده ، وجود دارد ؟
به عبارت مرحوم شيخ ( رحمه الله ) توجه فرماييد :
« وَ ان ابتدىءَ فى كل بابٍ بايراد ما اعتَمدُه من الفتوى و الاحاديث فيه . . . » « 1 » و در هر بابى ابتدا به نقل آنچه كه مورد اعتمادم از فتوا و احاديث بود ، شروع كردم .
- ثانياً : درست است كه مرحوم شيخ ( رحمه الله ) ، كتاب « الاستبصار » را براى حلّ تعارض اخبار نگاشتهاند ، امّا حقيقت اين است كه ، ايشان فتواى خود را نيز در آن ذكر كرده است ؛ شيخ ( رحمه الله ) در آنجا فرمودهاند : « بعد از آوردن روايات مورد
- اعتماد [ و موافق با فتوايم ] آنچه را كه با فتوايم ، مخالف است را مىآورم و وجه الجمع بين آن دو را - تا زمانى كه جمع امكان دارد - بيان مىكنم ، بگونهاى كه مطلبى از آن را ساقط نمىكنم » .
به عبارت مرحوم شيخ ( رحمه الله ) عنايت فرماييد :
« . . . ثم اعَقِّبُ بما يخالِفُها من الاخبار و ابَيِّنُ وجه الجمع بينها على وجه لا اسقط شيئا منها ما امكن ذلك فيه » « 2 » . . . و پس از آن اخبار و رواياتى را كه مخالف فتوايم مىباشد را تعقيب مىكنم
هامش
( 1 ) . ر . ك . به : الاستبصار فيما اختلف من الأخبار ، ج 1 ، ص : 3
( 2 ) . ر . ك . به : همان ، ج 1 ، ص : 3 .