نقل يك روايت ، مىتوان مذهب راوى آن را شناخت ، پس بايد از اين طريق ، مذهب اجلا از رواتقدس - همچون زراره ( رحمه الله ) - كه گاهى دو روايت متعارض ذكر كردهاند نيز روشن شود ؟ ! در حالى كه اين گونه نيست ؛ لذا اين استدلال از اساس غيرصحيح است ؛ به عبارت ديگر : « فاللازم باطل ، فالملزوم مثله » .
نظر نهايى صاحب جواهر ( رحمه الله ) : قبول اجماع بر اصل حرمان
همانطور كه قبلًا بيان شد ، مرحوم صاحب جواهر ( رحمه الله ) در نهايت ، « اجماع بر اصل حرمان » را پذيرفته و مىفرمايد :
ادّعاى اجماع بر اصل حرمان ، به هر دو صورت « منقول » و « مُحصّل » پذيرفتنى است ؛ امّا اين اجماع ، شامل حرمان زوجه از جميع اراضى و نيز جميع زوجات - چه ذات ولد و چه غير ذات ولد - نمىشود .
مرحوم ابن ادريس ( رحمه الله ) : شيخ طوسى ( رحمه الله ) در « الاستبصار » از نظرش در « النهاية » و « المبسوط » عدول كرده است !
در بررسى اقوال در نزاع دوم بيان شد كه مرحوم شيخ طوسى ( رحمه الله ) در كتاب « النهاية فى مجرد الفقه و الفتاوى » نزاع را « مخصوص زوجهى غير ذات ولد » دانسته و فرموده :
« و هذا الحكم الذى ذكرناه ، إنّما يكون إذا لم يكن للمرأة ولد من الميّت » « 1 » و اين حكمى كه آن را ذكر كرديم فقط در موردى است كه زوجه ، فرزندى از زوج نداشته باشد .
اما مرحوم ابن ادريس حلى ( رحمه الله ) در كتاب « السرائر الحاوى لتحرير الفتاوى » ادّعا فرمودهاند كه : مرحوم شيخ طوسى ( رحمه الله ) در كتاب « الاستبصار فيما اختلف من الاخبار » از فتوايى كه در كتاب « النهاية فى مجرد الفقه و الفتاوى » و « المبسوط فى فقه
الامامية » صادر كرده ، عدول و رجوع نموده است ؟ !
هامش
( 1 ) . ر . ك . به : النهاية فى مجرد الفقه و الفتاوى ، شيخ طوسى ( رحمه الله ) ، ص : 642 .