قرينهاى براى تصرف در روايت « زرارة و محمد بن مسلم » نمىشود ؛ بلكه مسئله ، عكس آن است يعنى ظهور كلمهى « شيئاً » در محروميّت مطلق زوجهاز عين زمين و قيمت آن - قوىتر از ظهور روايات مفصله است ؛ البته در صورتى كه قائل شويماين روايات در خصوص محروميّت زوجه از عين عقار است .
چهارمين اشكال از محقق شعرانى ( رحمه الله ) در رد فتواى مشهور
بعد از بيان اشكالات فقيه معاصر - دام عزه - مناسب است به كلام محقق شعرانى ( رحمه الله ) بپردازيم ، چه اينكه ايشان ، كلام سيّد مرتضى ( رحمه الله ) را در بعضى از موارد بر نظر ديگران ترجيح داده است ؛ حاصل كلام مرحوم شعرانى ( رحمه الله ) كه در ذيل روايات حرمان بيان شده ، اين است كه :
« اكثر اراضى به ويژه اراضى عراق و اراضى مشابه آنها از اراضى « مفتوحة عنوة » « 1 » و ملى بودهوملك همه مردم است و آثار حقوقى بر آنها مترتب است و عدم ارث در آنها ، از نوع عدم ارث از عين است و به دليل ديگر ، با ثبوت قيمت منافاتى ندارد » . « 2 » ايشان در ادامه مىفرمايند :
فتواى مشهور در حرمان زوجه از عين و قيمت در اراضى « مفتوحة عنوة » مسلم است ؛ امّا در غير اراضى « مفتوحة عنوة » قول سيّد مرتضى ( رحمه الله ) ارجح و اولى است ؛ زيرا با ظاهر « قرآن كريم » موافق است .
به عبارت ديگر ايشان مىفرمايد :
مفاد آيه حكايت از عموميّت ارث زوجه از عين جميع تركه زوج دارد كه به مقتضاى روايات تخصيص مىخورد ؛ حال اگر در تخصيص شك حاصل شود ، در اين
هامش
( 1 ) . به زمين آبادى گفته مىشود كه در صدر اسلام در دست كفار بوده و بواسطهى جنگ توسط لشگر مسلمانان فتح شده باشد ؛ چنين زمينى تا ابد ملك عموممسلمين است .
( 2 ) . ر . ك . به : تصحيح و تعليق الوافى ، شعرانى ( رحمه الله ) ، ج 13 ، ص 779 .